"Kelebek Etkisi" nedir? Risalelerde bu konuya temas edilmiş mi? İslam’a ters midir? Yanlış bir şeyse nasıl çürütebiliriz?

Değerli Kardeşimiz;

"Kelebek etkisi" bir sistemin başlangıç bilgilerindeki küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez neticeler doğurabilmesine verilen isimdir. Her şey her şey ile bağlantılıdır; yani en ufak şeydeki bir değişim, alakasız gözüken başka bir şeye etki edebilir, düşüncesidir.

Dünyanın bir ucundaki kelebeğin kanat çırpması yüzünden, diğer ucunda bir şeylerin değişebileceğini öngören felsefedir. Bu düşünce kesin ve ilmî değildir, sadece bir bakış açısı ve felsefi bir yaklaşımdır.

Kâinatta her şey bir sebep sonuç ilişkisi üzerine yaratıldığı ve her şey her şeyle bağlantılı olduğu için, bu bakış açısı tamamen yanlış sayılamaz.

Üstad'ın verdiği şu misal bu hususta hayli dikkat çekicidir:

“İki dağ birbiriyle eşit ağırlıkta olsa, bir ceviz bir dağı semâya, diğer dağı en aşağıya indirmeye yeter.”(1)

İki dağı dengede tutan iradeye dâhildir, bir cevizin dağlardan birine eklenmesi kelebek etkisi gibi oluyor.

Bin tonluk bir gemiyi küçük bir çocuğun bir düğmeye basarak hareket ettirebilmesi de nizam ve kelebek etkisine bir misaldir.

“Okyanustaki fırtına da öyle… Son bir damla gibi olan kelebek kanadı rüzgârı, büyük fırtınanın başlaması için küçük bir nüvedir. Aslında minik hava akımı değildir fırtınayı başlatan. Büyük fırtınanın her bir salınışını, her bir kıvrımını bir bir takdir eden Yaratıcı irade, fırtına kararını 'son damla' üzerinde icra eder. Karar baştan bellidir oysa. Nizam gereğidir bu! Yaratıcı irade, son rüzgâr kıpırtısını yaratırken, önceden takdir ettiği minik kıpırtılardaki kararını sürdürür. İradesiyle koyduğu nizam gereği fırtına başlatılır. Karar 'fırtına'dır. Bu Yaratanın koyduğu nizam gereğidir. Öyle nizam koymuş, öyle de yaratıyor.”(2)

Allah kâinatta öyle hassas ve muazzam bir nizam kurmuş ki, basit bir şey bile bu nizama dâhil olduğu için büyük neticelere tesir edebiliyor.

Otobanda çok süratli giden bir otomobil, yoldaki ceviz büyüklüğündeki bir taş parçasına çarpsa, şoför direksiyon hâkimiyetini kaybedebilir. Otomobil karşı şeride geçip, gelen otobüse çarpabilir, otobüs yola devrilebilir, arkadan gelen araçlar zincirleme bir kazaya neden olabilir. Ceviz kadar bir taş büyük felaketlere sebep olabilir.

"Kelebek etkisi" denilen teori, kâinattaki hassas nizamın farklı bir ifade şeklidir, o kadar.

Dipnotlar:

(1) bk. Şualar, On Beşinci Şua.
(2) bk. Ali MERMER, Senai DEMİRCİ, Kelebek Etkisi ve İslam’daki Bereket Kavramı, ha-mim.org web sayfası, erişim: 14.02.2019/08.30.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü