"Men mübtedâdır, Rabbüke onun haberidir." Arapça hocamız "Men Ente" ifadesinde men haber, ente mübtedadır dedi, ne dersiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Men" istifham edatıdır. İstifham edatının cümle içindeki yerini tesbit etmek için, cevap cümlesi gözden geçirilerek, bu cümlede suale cevap olan; yani sualin karşılığı olan kelimenin irabı, soru cümlesindeki soru edatının irabı demektir. Bu nedenle “Men Rabbüke” sualinin cevaplarından biri olan "Rabbim Allah"tır cevabında; Allah lafzı haber makamında olduğundan, “men” haber olarak vasfedilmektedir. Ancak "Allah Rabbimdir" denirse; Allah ismi mübteda konumuna geçer. Dolayısıyla Üstad Hazretlerinin ifadesinde bir irab/dil bilgisi yanlışlığı var denilemez.
Diğer husus ise; sadece cümleyi esas alırsak "istifham edatları" isim olarak kabul edildiğinden, "Men Rabbuke / Rabbin kimdir?” cümlesinde; men mübteda, Rabbüke de haber konumuna geçer.
İstifham edatları her zaman haber gelmez. Meselâ; "Men haze'l kitabe / Bu Kitabı kim aldı?" sualinin cevabında; "Ehuke haze'l kitabe / Kardeşin kitabı aldı.” cevabı ile men edatının karşılığı “ehûke” kelimesi olduğundan; mübtedadır.
Netice olarak, hocanız yanlış bir ifade kullanmamış; ancak konunun bir yönüne işaret etmiştir...
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Yorumlar
Rahmeti ilahiyeyi tebessüme getirmek nedir anlamadım açıklarmısınız.
Sarf ve Nahiv ilmini okuyan bir medrese talebesinin vefat edip, kabirde Münker ve Nekir'in: "Men Rabbüke"= "Senin Rabbin kimdir?" diye suallerine karşı, kendini medresede zannedip Nahiv ilmi ile cevab vererek: "(Men) mübtedadır. (Rabbüke) onun haberidir; müşkil bir mes'eleyi benden sorunuz, bu kolaydır."
bu nasıl anlamalıyım?
Bu latif ve hikmetli kıssa, Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri'nin Şualar adlı eserinde (özellikle manevî ikazları ve ehl-i ilmin halini tasvir eden kısımlarında) zikredilen, hakikatle mizacın, ilimle samimiyetin harmanlandığı derin bir menkıbedir. Bu rivayeti veya temsili anlamak için hem lafzî manasına hem de arkasındaki mecazî ve imanî derinliğe bakmak gerekir.
1. İlimde Derinleşmenin ve Halin Sahipliği
Medrese talebesi, ömrünü kelime, cümle yapısı, özne (mübteda) ve yüklem (haber) gibi Arap dili kaidelerini (Sarf ve Nahiv) öğrenmeye vakfetmiştir. Öyle ki bu ilim onun tabiatı, refleksleri ve düşünce biçimi hâline gelmiştir. Kabir gibi dehşetli ve yepyeni bir âleme adım attığında bile, zihni hâlâ meşgul olduğu ilimle meşguldür. Bu durum, insanın dünyada neyle meşgul olursa, kabre ve ahirete de o lisanla, o şuurla varacağının bir işaretidir.
2. "Kolaycılık" ve İmtihanın Hakikati
Münker ve Nekir meleklerinin "Men Rabbüke?" (Rabbin kimdir?) suali, iman ve tevhit hakikatinin en temel, en öz sorusudur. Talebe ise kelime başındaki "Men" (Kim?) edatını bir soru zamiri veya gramer terimi olarak algılayıp nahiv kaidesiyle tahlil etmeye çalışır: "Men mübtedadır, Rabbüke onun haberidir..."
Buradaki "bu kolaydır, müşkil bir mes'ele sorunuz" ifadesi, iki açıdan okunabilir:
İlmi Gurur veya Alışkanlık: Talebenin, nahiv ilminde o kadar mahir olduğunu düşünmesi ki, bu soruyu çok basit bulup daha zor bir gramer kaidesi sormalarını istemesi, ilim adamının zaman zaman düştüğü şekilsel ve zahiri bir dalgınlığı temsil eder.
Kabir Sualinin Hakikati: Kabirde sorulan "Rabbin kimdir?" sorusu, dille ezberlenen bir kelimenin papağan gibi tekrarlanması değil; kalbin, ruhun ve bütün varlığın o hakikati idrak etmesidir. Eğer ilim kalbe inmemiş, sadece beyinde birer nahiv kaidesi olarak kalmışsa, insan en hayati iman meselesinde bile şekilciliğe kaçabilir.
3. Manevî Ders ve İkaz
Bediüzzaman Hazretleri bu tür latifeleri ve hikâyeleri, ilmin sadece nazari ve kelime oyunlarından ibaret kalmaması, kalbe ve amele inkılap etmesi gerektiğini vurgulamak için anlatır. İlim, insanı Allah'a ulaştıran bir vesile iken, bazen insanın zihnini meşgul eden kuru bir malumata dönüşebilir. Kabir gibi hakikatlerin bütün çıplaklığıyla göründüğü bir yerde ise şekilci yaklaşımların yerini hakiki iman ve teslimiyetin alması icap eder.