"Mezkûr fiillerin her biri bir tek fiil olduğundan, zaruri olarak, onların faili dahi bir tek vâhid ve kadîr olan Fâil-i Zülcelâllerinin, bedahetle öyle bir kibriya ve azameti var ki..." Fiillerin aynı olması ne demektir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu meseleyi bir örnek ile açıklayarak başlayalım. Mesela görmek denen bir fiil vardır. Daha önce görmek denen bir hadisenin olmadığını düşünelim. Birden baktık ki, insan denen varlığın kafasında iki tane çukur açıldı ve içine iki tane bilye kondu, böylece insanoğlu her tarafı görmeye başladı. İşte bu bir fiildir. Sonra baktık ki, kediler de de aynı işlem sonucu görmeye başladılar. Böylelikle bütün hayvanlarda aynı fiil neticesinde görme olayı meydan geldi.

Bütün bu görmelerin aynı sistem ile olması gösteriyor ki, bu buluş bir elden çıkmıştır. İşte biz buna görme fiili diyoruz. Görme fiilinin meydana gelmesi göz sistemin kurulması ile oluyor. Demek ki, bu icadın sahibi birdir. Güneş sistemi ile atom sistemine bakıyoruz, ikisinin de aynı olduğunu görüyoruz. Demek ikisini de yapan aynı zattır, sonucuna varıyoruz.

Söz konusu konuyu biraz daha geriden alıp geldiğimizde aynı fiilden bahsettiğin göreceğiz. Soruda verilen cümleden önce şunlar anlatılmaktadır:

"Binlerle sene birbirlerinden uzak bir mesafede bulunan yıldızları, aynı anda, aynı tarzda icad edip tasarruf eden ve zeminin şark ve garp ve cenup ve şimalinde bulunan aynı çiçeğin hadsiz efradını, bir zamanda ve bir surette halk edip tasvir eden,"

• Hem هُوَ الَّذِى خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضَ فِى سِتَّةِ اَيَّامٍ yani gökleri ve zemini altı günde yaratmak gibi geçmiş ve gaybî ve çok acip bir hâdiseyi, hazır ve göz önünde bir hâdiseyle ispat etmek ve onun gibi acip bir tanzir olarak, zeminin yüzünde, bahar mevsiminde, haşr-i âzamın yüz binden ziyade misallerini gösterir gibi, iki yüz binden ziyade nebatat tâifelerini ve hayvanat kabilelerini beş-altı haftada inşa edip kemâl-i intizam ve mizanla iltibassız, noksansız, yanlışsız, beraber, birbiri içinde idare, terbiye, iaşe, temyiz ve tezyin eden..."(1)

(1) bk. Şualar, Yedinci Şua (Ayetü'l-Kübra).

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

senakrn
Çok teşekkürler. Allah razı olsun
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...