"Mezkûr fiillerin her biri bir tek fiil olduğundan, zaruri olarak, onların faili dahi bir tek vâhid ve kadîr olan Fâil-i Zülcelâllerinin,.." Fiillerin aynı olması ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

Mesela görmek bir fiildir. Daha önce görmek denen bir hâdisenin olmadığını düşünelim. Birden baktık ki, insan denen varlığın kafasında iki tane çukur açıldı ve içine iki tane bilye kondu, böylece insanoğlu her tarafı görmeye başladı. İşte bu bir fiildir. Sonra baktık ki, kediler de de aynı fiil oldu ve onlar da görmeye başladılar. Böylelikle bütün hayvanlarda aynı fiil neticesinde görme hâdisesi meydan geldi.

İşte biz buna görme fiili diyoruz. Görme fiilinin meydana gelmesi göz sisteminin kurulması ile oluyor. Demek ki, bu icadın sahibi birdir. Güneş sistemi ile atom sistemine bakıyoruz, ikisinin de aynı olduğunu görüyoruz. Demek ikisini de yapan aynı zattır. Bütün bu görme hâdisesinin aynı kanun ile olması gösteriyor ki, bu bir elden çıkmıştır. Her insanın ve her hayvanın iki gözü olması bir kanundur, kanunlar ise tesadüfü reddederler.

Söz konusu mevzuyu biraz daha geriden alıp geldiğimizde aynı fiilden bahsettiğini göreceğiz:

"Binlerle sene birbirlerinden uzak bir mesafede bulunan yıldızları, aynı anda, aynı tarzda icad edip tasarruf eden ve zeminin şark ve garp ve cenup ve şimalinde bulunan aynı çiçeğin hadsiz efradını, bir zamanda ve bir surette halk edip tasvir eden,"

• Hem هُوَ الَّذِى خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضَ فِى سِتَّةِ اَيَّامٍ yani gökleri ve zemini altı günde yaratmak gibi geçmiş ve gaybî ve çok acip bir hâdiseyi, hazır ve göz önünde bir hâdiseyle ispat etmek ve onun gibi acip bir tanzir olarak, zeminin yüzünde, bahar mevsiminde, haşr-i âzamın yüz binden ziyade misallerini gösterir gibi, iki yüz binden ziyade nebatat tâifelerini ve hayvanat kabilelerini beş-altı haftada inşa edip kemâl-i intizam ve mizanla iltibassız, noksansız, yanlışsız, beraber, birbiri içinde idare, terbiye, iaşe, temyiz ve tezyin eden..."(1)

(1) bk. Şualar, Yedinci Şua (Ayetü'l-Kübra).

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü