"Ne mutlu o adama ki, kendini bilip haddinden tecavüz etmez." ifadesi hadis midir, kaynağı var mıdır?
- Fihriste’de Hafız Ali abi bu kelama hadis-i kudsi diyor, öyle mi kaynağı var mı?
- Ya da hadis-i kudsinin mukaddes düsturu diye bir hadis-i kudsiden çıkarılmış bir düstur mu?
Değerli Kardeşimiz;
"Üçüncüsü: طُوبٰى لِمَنْ عَرَفَ حَدَّهُ وَلَمْ يَتَجَاوَزْ طَوْرَهُ hadîs-i kudsîsinin mukaddes düsturunu güzel bir temsil ile izah edip, ubûdiyetin esası olan acz, fakr ve kusur ve naksını bilmek ve niyaz ile dergâh-ı İlâhînin rahmet kapısını çalmak lazım geldiğini; hem her amelde bir ihlâs ciheti olduğundan, insan, hareketinde rızâ-yı İlâhîyi düşünüp, vazife-i İlâhiyeye karışmamasıyla Âlâ-yı İlliyyîne çıkacağını, yol gösteren mühim bir meseledir." (Lem'alar, Fihrist, 17. Lem'a, On Üçüncü Nota)
Bu söz bir hadis-i şerif değildir. Benzer ifadeler, Hz. Ali (r.a), Yahya Bin Muaz gibi zatlara isnat edilmiştir. Sahabi sözlerine de hadis denir, ancak Peygamber Efendimizin (asm) sözleriyle karışmaması için mevkuf hadis ifadesi kullanılır.
Buhari’nin bildirdiği hadis-i şerif ise: “Kendine noksanlık getirmeden tevazu gösteren kimseye ne mutlu.” anlamındadır. (bk. et-Tarihu’l-Kebir, 3/338)
Taberani de İmam Buhari’nin tarihinde geçen söze ve soruda yer almayan başka sözlere yer vermiştir. (bk. el-Kebir, 5/71)
Bizim vardığımız kanaate göre, -sorudaki şekliyle- bu ifade bir hadis-i şerif değildir. Benzer ifadelerin başında da “Resulullah buyurdu” denilmiş olması, bunun terim yani istilah anlamında bir kudsi hadis olmadığını gösterir.
Ancak Peygamber Efendimize (asm) ait olan sözlerde de bir kudsiyet vardır. Bu açıdan bir terim ve ıstılah anlamında olmasa da lügat ve kelime anlamıyla kullanılmış olabilir.
Not: Söz Basım'ın yayınladığı Risale-i Nur Külliyatı'nda bu cümlenin dipnotunda verilen hadis kaynakları var. (Buhârî, et-Tarihu’l-Kebîr 3:338; Taberânî, el-Mu’cemü’l-Kebîr 5:71; Beyhâkî, es-Sünenü’l-Kübrâ 4:182.) Bu şu anlama gelmektedir: Bu ifade manen bu hadislerden beslenmiş olup, manası hadistendir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü