"Nihayetsiz ulviyetiyle her şeye yakın olması" ne demektir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Ulviyet; yükseklik, yücelik gibi manalara gelir. Allah’ın varlığının vacib, ezelî ve ebedî olması, sıfatlarının nihâyetsiz, muhit ve mutlak olması hep ulviyeti ifade ederler. Mahlûkatın ise varlıkları mümkin (olup olmamaları eşit), kendileri hâdis (evveli olan, sonradan meydana gelen) ve fani (sonu olan) ve bütün sıfatları sınırlıdır.

Cenâb-ı Hak, maddeden ve mekândan münezzeh olduğundan, onun yakınlığı kesinlikle mesafe manasında düşünülemez. Bu yakınlık ilâhî sıfatların her şeyde icraat göstermesi demektir. Biz elimizi boğazımıza sokamazken, bedenimizdeki yüz trilyon kadar hücrede bizim irademiz dışında bir delilidir.

İnsan nefsinin anlamakta zorlandığı bir mesele de Allah’ın “nihâyetsiz ulviyyetiyle her şeye yakın olması”dır. Burada şu yanlış kıyas karşımıza çıkıyor: İnsanlar dünyevî mertebelerde ilerledikçe çoğu zaman kendilerinden bir önceki makamla temas kurar, daha aşağı mertebedekilerle görüşmezler. Zaten isteseler de görüşmeye zamanları ve imkânları elvermez. Meselâ, bir genel müdür sadece müdürleri muhatap alır, memurlarla görüşmez.

İnsan aczinden kaynaklanan bu hali ölçü alan bir akıl, Allah’ın her şeye onların nefislerinden (zatlarından) daha yakın olmasını anlayamaz.

Bu konuda Nur Risalelerinden sadece iki bahis nakledelim:

"Sual: Cenab-ı Hakk'ın cüz'iyat ve hasis emirler ile iştigali azametine münafîdir?

"Elcevab: O iştigal, azametine münafî değildir. Bilakis, adem-i iştigali azamet-i rububiyetine bir nakîsedir. Meselâ: Şemsin ziyasından bazı şeylerin mahrum ve hariç kalması, şemse bir nakîse olur."(1)

"Cenab-ı Hakk'ın kudret, ilim, iradesi; şemsin ziyası gibi bütün mevcudata âmm ve şamil olup, hiçbir şeyle müvazene edilemez. Arş-ı A'zam'a taalluk ettikleri gibi, zerrelere de taalluk ederler. Cenab-ı Hak şems ve kameri halkettiği gibi, sineğin gözünü de o halketmiştir. Cenab-ı Hak kâinatta vazettiği yüksek nizam gibi, hurdebînî hayvanların bağırsaklarında da pek ince ve latif bir nizam vazetmiştir."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Zeylü'l-Hubab.

(2) bk. İşarâtü’l-İ’caz, Bakara Suresi 7. Ayet Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...