"Gözün açılmasıyla eşyayı görmemek mümkün değildir. Fakat mesmuatı dinlemekte veya hatıratı tahattur etmekte bu ıztırar yoktur." Ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Ve keza, mebde itibarıyla rüyette bir ıztırar vardır; sema'da, tahatturda ihtiyar vardır. Evet, gözün açılmasıyla eşyayı görmemek mümkün değildir. Fakat mesmuatı dinlemekte veya hâtıratı tahattur etmekte bu ıztırar yoktur."(1)

İnsan bir şeyi dinlemek ve düşünmekte irade sahibidir, lakin görmenin ilk merhalesinde irade sahibi değildir. İnsan gözünü açtığında gördüğü şeyler arasında bir tercih yapamaz. “Ben şunu görürüm şunu görmem” diyemez. Ama iki sesten birisi arasında tercih yapabilir.

Meselâ, bir yerde iki kişi ilahi söylese veya sohbet etse, insan ikisinden birisine yönelebilir. Ama aynı karede yer alan iki farklı manzara arasında tercih yapamaz. Her ikisini de aynı anda görmek mecburiyetindedir. Bu yüzdendir ki, mahreme ilk bakış haram olmaz; ikincisi haram olur. Zira ikinci bakış insandandır.

Zaten Üstad Hazretleri bakmanın her safhası için muztardır demiyor, mebde itibari ile muztardır diyor. Mebde ifadesini dikkate alırsak mesele anlaşılıyor. İnsan ilk bakışta tercih yapamaz ama, ilk işitmede insan tercih yapabilir.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Bakara Suresi, 7. Ayetin Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü