"Eşyanın intizamatı ve kavanin-i teşekkülatı birbirine muhaliftir." cümlesini izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Her bir eşyanın sistemi ve teşekkülü, diğer bir eşyanın sistemine ve teşekkül esasına muhaliftir. Her eşyanın kendine has bir teşekkülü ve nizamı bulunuyor. “Eşyanın intizamatı ve kavanin-i teşekkülatı birbirine muhaliftir.” cümlesi de bunu ifade etmektedir.

Mesela, aynı toprağa ekilen limon ağacı ekşi bir meyve verirken, elma ağacı tatlı bir meyve vermektedir. İki ağacın da meyve vermesine toprak, hava, su ve güneş vesile oluyor. Topraktaki zerreler de aynı. Bu harika işleri ya şuuru ve aklı olmayan zerrelere verip, o zerrelerin bütün bu sistemleri bilen sonsuz bir ilim ve irade sahibi olduğunu kabul edeceğiz ya da onları ilahi bir plan ve programın memurları olarak kabul edeceğiz. Birinci yol mümteni, ikincisi ise vacib bir hakikattir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü