"...onlara in'âm olunan mehâsinle iftihar etmek, gururlanmak, cüz-ü ihtiyarîye istinad etmek; bütün bütün sırr-ı kadere ve hikmet-i cüz-ü ihtiyariyeye zıt bir harekete sebebiyet veren ilmî meseleler değildir." cümlesini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, kader, cüz-ü ihtiyarî, iman ve İslâmiyetin nihayet merâtibinde; kader, nefsi gururdan; ve cüz-ü ihtiyarî, adem-i mes'uliyetten kurtarmak içindir ki, mesâil-i imaniyeye girmişler. Yoksa, mütemerrid nüfus-u emmârenin işledikleri seyyiâtının mes'uliyetinden kendilerini kurtarmak için kadere yapışmak; ve onlara in'âm olunan mehâsinle iftihar etmek, gururlanmak, cüz-ü ihtiyarîye istinad etmek; bütün bütün sırr-ı kadere ve hikmet-i cüz-ü ihtiyariyeye zıt bir harekete sebebiyet veren ilmî meseleler değildir."(1)

Kader ve kadere iman rüknü, psikolojik yönü ağır basan bir iman rüknüdür. Bu imana dair rükün, insana mesuliyet duygusunu ve gururdan korunma yolunu gösteriyor ve insanın ruhunda ve vicdanında bu esası tesis ediyor. Yoksa kader bahsi objektif ve herkesin aynı şekilde anlayacağı ilmi ve bilimsel bir mesele şeklinde ele alınamaz.

Meselâ; bir kavunun bilimsel yönü herkesçe aynıdır, aynı manayı ifade eder; ama kavunun tadıldıktan sonra insan ruhunda bıraktığı iz ve tat, herkeste başka bir şekilde tezahür eder, farklı hisler bırakabilir. Kavunun herkesçe malum yönü ilmi ve şeklidir, her insanın tadıp farklı şeyler hissettiği yönü ise hali ve hususidir.

Aynı şekilde kader de kavunun ikinci hususi ve hali yüzü gibidir ki bir nesne gibi deney ve bilimsel metotlarla izah ve ispat edilemez, ancak insan manevî ve ruhi halinde bu imanı hisseder ve tadar demektir.

Bir insan kendisinde bir irade sıfatı bulunduğunu vicdanen bilir. Yani bunu bizzat yaşayarak bilmektedir. İradesini inkâr eden adama onun varlığını ilmen ispat edemezsiniz. Bu adam kalbinin hareketiyle ayağının hareketini bir sayıyorsa sizin getireceğiniz akli deliller bir işe yaramaz.

(1) bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...