Rahmân ve Rahîm isimleri en âzam mertebede olduklarından mı, yoksa başka sebep ve hikmetle mi Besmele içerisine dahildirler?

Değerli Kardeşimiz;

اَلرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ Bu iki sıfatın Lâfza-i Celâlden sonra zikirlerini icap eden münasebetlerden birisi şudur ki: Lâfza-i Celâlden, celâl silsilesi tecellî ettiği gibi, bu iki sıfattan dahi cemal silsilesi tecellî ediyor."

"Evet, her bir âlemde emir ve nehiy, sevap ve azap; terğib ve terhib, tesbih ve tahmid, havf ve reca gibi pek çok füruat, celâl ve cemâlin tecellîsiyle teselsül edegelmektedir."

"İkincisi: Cenâb-ı Hakkın ismi, Zât-ı Akdesine ayn olduğu cihetle, Lâfza-i Celâl, sıfât-ı ayniyeye işarettir. اَلرَّحِيمِ de fiilî olan sıfât-ı gayriyeye îmadır. اَلرَّحْمٰنِ dahi, ne ayn ne gayr olan sıfât-ı seb’aya remizdir. Zira Rahmân, 'Rezzak' mânasınadır. Rızık, bekaya sebeptir. Beka, tekerrür-ü vücuttan ibarettir. Vücut ise, birincisi mümeyyize, ikincisi muhassısa, üçüncüsü müessire olmak üzere,'ilim, irade, kudret' sıfatlarını istilzam eder. Beka dahi, semere-i rızık mahsulü olduğu için, 'basar, sem’, kelâm' sıfatlarını iktiza eder ki, merzuk, istediği zaman ihtiyacını görsün, istediği zaman işitsin, aralarında vasıta bulunduğu takdirde o vasıta ile konuşsun. Bu altı sıfat, şüphesiz, birinci sıfatı olan 'hayat'ı istilzam ederler."(1)

Hulasa olarak Rahman ve Rahim sıfatları Allah’ın subutî ve aynî sıfatlarını ihtiva eden çok geniş, câmi’ ve mahlûkat içinde de her tabakada ve âlemde tecelli silsilesi bulunan iki büyük isim olduğu için, İsm-i Azam olan Allah lafzı ile beraber zikredilmişlerdir.

(1) bk. İşaratü'l-İ'caz, Fatiha Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü