"Sırr-ı Tevhid" ve "Sırr-ı Vahdet" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

Tevhid: Birleme. Bir Allah'tan başka İlâh olmadığına inanma. Lâ ilahe illallah sözünü tekrarlama. Her yerde ve her şeyde Allah'tan başkasının tesir ve hâkimiyeti olmadığını anlamak, bilmek ve bilerek yaşamak demektir.

Vahdaniyet: Birlik, infirad. Benzeri olmamak. Artmaktan, ayrılmaktan, eksilmekten beri ve münezzeh olmak gibi mânaları ifade eden Allah'ın bir sıfatıdır. Bu sıfatla muttasıf olana Vâhid denir ki; benzeri olmayan; tecezziden, tekessürden beri ve pak olan zât demektir.

Vahdet; birlik demektir; kesretin ve çokluğun zıddıdır.

Beş parmak kesreti ifade eder; bunların bir araya gelmesi ve vahdete ermeleriyle bir el ortaya çıkar ki, elde vahdet vardır.

Yüz trilyon hücre kesreti ifade eder. Bunlar bir insan bedeninde birlikte görev yaptıklarında kesretten vahdete varılır.

İnsan simasındaki iki gözü, iki kulağı, iki dudağı,…, rakama döküldüğünde bir çokluk karşımızı çıkar. Ancak bu kesret aynı simada yer almakla vahdete ermişler ve bir tek şey gibi olmuşlardır. Bu vahdete şirk gidemez, yani insanın gözlerini başkası, kulaklarını başkası yaratmış olamaz.

İnsan simasındaki bu vahdet bütün simalarda da söz konusudur Hepsinde vahdet bulunmakla birlikte hiçbir sima diğerinin aynı değildir. Her biri, kendisini bütün simalardan ayıran bir alamet taşımaktadır. Gözü, kulağı ve sairlerini birer harf olarak düşündüğümüzde, aynı harflerle bu harflerin yerleri ve sayıları da değişmemek üzere sonsuz sayıda farklı kelime yazılmış gibidir.

Kâinatta da kesret içinde bir vahdet vardır. Yani bütün varlık âlemi “omuz omuza, el ele, baş başa” vererek birlikte çalışmaktadır. Bir fabrikanın bütün çarklarının ondan çıkacak mamul maddeye göre şekillenmesi, vazifelendirilmesi ve birlikte çalışmaları gibi, bu kâinattaki bütün varlıklar da, başta insan olmak üzere, bütün canlıları netice verecek şekilde bir fabrikanın çarkları gibi, tam bir dayanışma ve yardımlaşma sergileyerek birlikte çalışmaktadırlar. Bu küllî ve azametli tasarrufa “Vâhid-i Ehadden başka bir şeyin müdahalesi” olamaz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü