"Gayet derin ve ince ve gayet yüksek ve geniş olan bir sırr-ı ehadiyet ve samediyetin beyanıyla..." Sırr-ı ehadiyet ve samediyet ne demektir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Ehadiyet, Allah’ın zâtının bir olması demektir. Yani, varlığı vacip olup Kadim ve Baki olan, zâtıyla ve sıfatlarıyla hiçbir varlığa benzemeyen (Muhalefetü’n-lil- havadis) ve varlığının devam ve bakası bir başkasına muhtaç olmayıp zâtında kaim olan (kıyam binefsihi) yegâne zât Allah’tır.

Her şeyin varlığı mümkindir. Yani olup olmaması müsavidir ve yine her şey sonradan yaratılmıştır ve fanidir.

Varlığı vacib, ezelî ve ebedî olan Allah’ın bütün varlık âlemini birlikte ve son derece kolay idare etmesini insan aklı kavrayamaz. Zira insanın kendisi de mümkindir, mahlûktur, fanidir, bütün sıfatları sınırlıdır. O halde insan bu ulvî hakikate “ancak bir temsil dürbünüyle ve mesel rasadıyla bakabilir.”

Samediyet, Allah’ın Samed olması, yani her şeyin O’na muhtaç olup O’nun hiçbir şeye muhtaç olmaması demektir. Üstadımızın çok hakikatleri aydınlatan güneş ve ayna misalini bu meseleye de tatbik ederek şöyle diyebiliriz: Güneş'ten ışığını alan bütün aynalardaki her türlü ışık, varlıklarının devamı için güneşe muhtaçtırlar. Güneş, onlardan bir an alâkasını kesse hepsi birden söner ve karanlığa gömülürler. Güneş ise hiçbir aynanın ışığına muhtaç değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...