"Sonra bak, Muhyi isminin arkasında ism-i Hayyın azametini gör." cümlesini izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
Hayy, hayat sahibi, Muhyi ise hayatı veren, ihsan eden demektir.
Allah'ın Hayy, Kadim, Bakî gibi isimleri zatî isimlerdir. Muhyi, Rezzak, Cemil, Musavvir, Müzeyyin gibi isimler ise, fiilî isimlerdir.
İşte Allah'ın Hayy ismini, hayat sahiplerinde okuduğumuz Muhyi -hayat veren- isminin arkasında az bir tefekkürle okumak mümkündür.
İlm-i kelam âlimleri; “Allah’ın ezelî hayat sıfatı diğer altı sıfat gibi doğrudan tecelli etmez, ancak Muhyi isminin perdesi altında tecelli eder.” demişlerdir. Yani Hayy ismi Allah’a ait zatî isimlerden birisidir ve ihtiva ettiği manalar sadece Allah’a aittir. İnsanlar tarafından Hayy isminin kullanılması da doğru değildir.
Burada Muhyi ismi, hayat sıfatı manasında da kullanılıyor. Dolayısı ile yeryüzündeki bütün hayatlar Muhyi ismine, Muhyi ismi de Hayy ismine ve hayat sıfatına işaret ediyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yorumlar
Burada hayat sıfatıyla muhyi ismi ayırımını izah edermisiniz
Alim olan kişi, ilim sıfatına sahiptir. Fakat bu zat ilmini birilerine verdi mi, o zaman da ona Muallim denir. Alim ile Muallim arasındaki münasebet, Hayy ile Muhyi arasında da vardır.
Bir insan hayat sıfatına sahiptir. Ama hayat verecek durumu yoktur. Çünkü böyle bir kudrete haiz değildir. Allah hiçbir varlık yaratmasa da zatında Hayy dır ve hayat sahibidir. Bununla birlikte hayat sahiplerini de yaratabilecek bir kudrete sahiptir. Bu da fi'li isim olan Muhyi ismiyle oluyor.
Lâ ilâhe illallahü vahdehu lâ şerîke leh, lehülmülkü velehül hamdü yühyî ve yümît ve hüve alâ külli şey'in kadîr) .
Peki burada bulunan. Yuhyi kelimesi ile Muhyi kelimesi bağlantısı nedir aynı mıdır?
Sorduğunuz Yuhyî ve Muhyî kelimeleri arasındaki ilişki aslında köken olarak aynıdır, ancak dilbilgisi (sarf) açısından farklı roller üstlenirler.
1. Köken ve Anlam Birliği
Her iki kelime de Arapça "h-y-y" (hayat) kökünden türetilmiştir. Temel anlamları "hayat vermek, canlandırmak, diriltmek" şeklindedir.
2. Dilbilgisi Farkı
Bu iki terim arasındaki fark, kelimenin cümle içindeki yapısından kaynaklanır:
Yuhyî (يُحْيِي): Bu bir fiildir (muzari/şimdiki-geniş zaman). "O, hayat verir" veya "O, diriltir" anlamına gelir. Zikirde "Yuhyî ve yümît" (Diriltir ve öldürür) şeklinde geçerek Allah'ın her an gerçekleştirdiği bir eylemi ifade eder.
Muhyî (اَلْمُحْيِي): Bu bir isimdir (ism-i fail). "Hayat veren, dirilten" demektir. Allah'ın 99 isminden (Esmaül Hüsna) biridir. Fiilin bir sıfata veya isme dönüşmüş halidir.
3. Aralarındaki Bağlantı
Aslında aralarında bir anlam ayrılığı yoktur; sadece ifade biçimi farklıdır:
Yuhyî, Allah’ın diriltme eylemini vurgular.
Muhyî, Allah’ın diriltme vasfını ve bu sıfatın sahibi olduğunu vurgular.
Özetle: "Yuhyî" dediğinizde Allah'ın dirilttiğini haber vermiş olursunuz; "Muhyî" dediğinizde ise O'nu "hayatın kaynağı ve diriltici" olarak isimlendirmiş olursunuz. Yani birbirlerini tamamlarlar ve aynı kaynaktan beslenirler.