"Tahte’l-arz bir menzil" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

"Bir rüya-yı sadıkada, tahte’l-arz bir menzil suretindeki kabrine girmişim. Onu şüheda tabaka-i hayatında gördüm. O beni ölmüş biliyormuş; benim için çok ağladığını söyledi. Kendisini hayatta biliyor. Fakat Rus’un istilâsından çekindiği için, yeraltında kendine güzel bir menzil yapmış. İşte bu cüz’î rüya, bazı şerâit ve emâratla, geçen hakikate bana şuhud derecesinde bir kanaat vermiştir." (Mektubat, Birinci Mektup, Birinci Sual)

Bu rüya, Kur’ân’daki şehitlerin ölümü tatmadıkları gerçeğini tasvir eden bir keşif niteliğindedir. "Tahte’l-arz bir menzil" ifadesi, klasik İslamî literatürde şehitlerin berzah hayatına dair algılarının farklı olduğu gerçeğiyle birebir örtüşmektedir.

“Taht-el arz bir menzil” ifadesi yer altında bir oda ve bir yer anlamına geliyor. Şehitler öldüklerini bilmedikleri için kendini yerin altında güzel ve müreffeh bir odada zannediyorlar. Yani kabirlerini geniş ve güzel bir dünya odası zannediyorlar, öldüklerinden haberleri yok. Burada yeğeni olan Ubeyd isimli yeğeninin şehid olduğundan kendisini hâlâ dünyadaki bir sığınakta yaşıyor sanmasını simgeliyor. Aslında o, berzah âleminde yeni bir hayat sürmektedir.

Allah şehadetlerine bir mükâfatı olarak şehitlere ölümdeki firak ve ayrılık acısını tattırmıyor. Zaten ölümün en acı ve azaplı tarafı insanın ünsiyet ve ülfet ettiği dünyadan ve dünyevi dost ve ahbaplarından ayrılmasıdır. Şehitler bu acıyı tatmadan kendilerini cennet gibi güzel bir menzilde biliyorlar.

“Allah yolunda öldürülenler için 'ölüler' demeyin. Hayır, onlar diridirler, fakat siz bilemezsiniz.” (Bakara, 2/154)

ayeti de bu inceliğe işaret ediyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü