Zerrenin hareketlerinin hikmetlerinden bahseden; Otuzuncu Söz, İkinci Maksattaki; "birincisi" ve "üçüncüsü" arasındaki fark nedir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Öncelikle ilgili yerleri aynen buraya alalım, daha sonra değerlendirmesine geçelim.

"Birincisi: Cenâb-ı Vâcib-ül Vücûd'un tecelliyat-ı îcâdiyyesini tecdid ve tazelendirmek için her birtek ruhu model gibi ederek, her sene mu'cizât-ı kudretinden taze birer cesed giydirmek ve her birtek kitabdan ayrı ayrı bin muhtelif kitabı, hikmetiyle istinsah etmek ve birtek hakikatı başka başka sûrette göstermek ve kâinatların ve âlemlerin ve mevcûdâtların, tâife tâife arkasından gelmelerine yer vermek ve zemin hâzırlamak için Fâtır-ı Zülcelâl kudretiyle zerratı tahrik ve tavzif etmiştir.(...)"

"Üçüncüsü: Nihayetsiz tecelliyât-ı esmâ-i İlâhiyenin nakışlarını göstermekle, o esmânın cilvelerini ifade için mahdut bir zeminde hadsiz nukuş göstermek, küçük bir sayfada nihayetsiz maânîleri ifade edecek olan hadsiz âyâtları yazmak için, Nakkaş-ı Ezelî, zerrâtı kemâl-i hikmetle tahrik edip kemâl-i intizamla tavzif etmiştir."

"Evet, geçen senenin mahsulatıyla şu senenin mahsulatının mahiyetleri bir hükmündedir; fakat, maânîleri başka başkadır. Taayyünât-ı itibâriyeyi değiştirmekle maânîleri değişir ve çoğalır. Taayyünât-ı itibâriye ve teşahhusât-ı muvakkate, tebdil edildikleri ve zâhiren fânî oldukları halde, onların maânî-i cemîleleri muhâfaza olunup, sabit ve bâkî kalır. Şu ağacın geçen bahardaki yaprak ve çiçek ve meyvelerinin ruhları olmadığından, şu bahardaki emsâlinin hakikatçe aynılarıdır; yalnız teşahhusât-ı itibâriyede fark var. Fakat, o itibârî teşahhuslar, her vakit tecelliyâtı tazelenmekte olan şuûnât-ı esmâ-i İlâhiyenin maânîlerini ifade için şu bahardakiler, ayrı teşahhusâtla onların yerine geldiler." (1)

Külliyatın bir çok yerinde bu ve buna benzer yaklaşımlarla karşılaşmak mümkündür. Yani sayılan bir kaç madde arasında, benzer anlamları taşıyan maddeler yer alır. Ancak dikkatlice baktığımızda, gerçeğin böyle olmadığını görüyoruz. Böyle tablolarla karşılaşınca; yapılması gereken, maddenin ilk cümlesine bakmaktır. Çünkü verilmek istenen mesaj ilk cümlede verilmektedir. Sonraki cümleler ise ilk cümlenin izah ve açıklamasıdır.

Şimdi bu nazar ile yukarıdaki birinci ve üçüncü maddeler bakalım;

Birinci maddenin ilk cümlesi; "Cenâb-ı Vâcib-ül Vücûd'un tecelliyat-ı îcâdiyyesini tecdid ve tazelendirmek için..."

Üçüncü maddenin ilk cümlesi ise; "Nihayetsiz tecelliyât-ı esmâ-i İlâhiyenin nakışlarını göstermekle, o esmânın cilvelerini ifade için..."

Bu iki cümle, iki madde arasındaki anlam farkını ifade eder. Birincisinde tecelliyat-ı icadiye, üçüncüsünde ise; Nihayetsiz tecelliyât-ı esmâ-i İlâhiyenin tezahürü nazara veriliyor.

(1) bk. Sözler, Otuzuncu Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Yorumlar

hamim

İcadi tecelliler esma-i hüsna ile olmuyor mu? Yani Cenab-ı Hak, icad ederken HALIK, MUSAVVİR, MUKADDİR VS. esması ile yapmıyor mu? Ya da nasıl yani... tecelliyat-ı icadiye ile tecelliyat-ı esma-i ilahiye yi nasıl anlayacağız? slm

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Mehmet Selim)

Evet her ne kadar icadi tecelliler, Esma-i ilahiye ile oluyorsa da, tefekkür açısından ikisinin yeri başkalaşıyor. Şöyle ki, kareli beyaz bir kağıt düşünelim. Bu kağıdın maddesini soranlara, kağıt cevabını; rengini soranlara beyaz cevabını; şeklini soranlara da kareli cevabını veririz. İşte aynı kağıda farklı sorulan sorular için farklı cevaplar verilmektedir. Çünkü, kağıdın sadece maddesi söz konusu değildir. Onun rengi ve şeklide vardır.
İşte aynen bu misal gibi, Mevcudatın icad edilmesi ve daima tazelenmesi söz konusu olduğu gibi, bu icad edilen eşyanın mazhar olduğu Esma-i ilahiye de vardır. Zerratın daima tazelenmesi ve her zaman tecelli etmesinin çok yönlü tefekkür boyutları vardır. Bunlardan ikisi de burada sayılanlardır.
a - İcad edilen mevcudatın farklı özellikler göstermesi için;
b - Tecelli eden esmanın daima tazelenip yeni yeni görünümler meydana getirmesi için, zerrat daima hareket etmektedir.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...