"Ayinede temessül, münkasım dört surete: Ya yalnız hüviyet ya beraber hasiyet ya hüviyet hem şule-i mahiyet ya mahiyet hüviyet..." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Temessül; “bir şekil ve surete girme”, bir şeyin aynı ile başka bir şeyde yansıması demektir. Mesela bir mumun etrafında on adet ayna bulunsa, o mum her bir aynada temessül eder. Bir tek mum iken, on mum olur.

Nuranî varlıklar ile onun zıddı olan kesif varlıkların yansımasında ve temessülünde durumları farklılık arz eder, hükümleri başka olur, biri hakiki yansır diğeri sadece görüntü olarak yansır.

Nuranî bir varlık, vasıfları ile yansır. Mesela, Güneş kendine has vasıflarını aynaya da aksettirir, bir nevi küçük bir güneş o aynada teşekkül eder. Aynı Güneş gibi o ayna da ısı ve ışık verir; ancak aralarında azamet noktasında azim bir fark vardır.

"Bir tek zat, muhtelif meraya vasıtasıyla külliyet kesbeder. Cüz'î-yi hakiki iken, umumi şuunata malik bir külli hükmüne geçer." (Sözler, On Altıncı Söz, Birinci Şua.)

Güneş tek bir varlıktır, ama şeffaf şeylerdeki tecellileri sayılamayacak kadar çoktur. Yeryüzünü akisleriyle doldurur. Denizlerden, damlalardan, bütün gözlere kadar sayısız eşyada tecelli eder; onlar üzerinde iş görür.

Kesif ve maddî şeylerin akisleri ve temessülü sadece görüntü olarak vardır, vasıflar oraya aksetmez. Yansıyan şey ile yansımaya mahal olan şey çok farklıdır.

Yani, bir tek şahıs, kendisi cüz’î bir fert olduğu halde farklı aynalar yoluyla küllîleşir, bir anda çok işler görebilir. Bunun günümüzde en açık misali televizyon programlarıdır. Orada konuşan bir tek şahıstır, her ekran bir ayna kabul edilirse, o konuşma milyonlarca farklı mekânda, farklı kişilerce seyredildiğinde, o şahıs sanki külliyet kazanmış, milyonlarca şahsa birlikte hitap etmiştir.

Bir âlimin eserlerini de onun ilminin birer aynası olarak kabul edebiliriz. O tek şahıs kitabını okuyan her kişiyle sohbet etmiş gibi olur ve sohbeti külliyet kazanır.

Bu temessülün böyle hadsiz kısımları olduğu için her mevcut aynası kabiliyetine göre bu temessüle mazhar oluyor. Kelime kendi kabı ve kapasitesine uygun olarak o temessüle mahal oluyor.

Mesela, Kur’an’ın bir kelime ya da cümlesi Allah’ın sıfatlarının temessülüne mazhar olduğu için taklidi ve tanziri kabil olmuyor. İnsanlar bu kelime ve cümle karşısında aciz kalıyor. İşte temessülün bir aksamı.

Hüviyet; aynı mahiyetteki varlıkları birbirinden ayıran farklılıklardır. Her insan, simasından, parmak izlerine kadar diğer insanlardan farklılık gösterir. Bu ise onun hüviyetidir.

“Mahiyet”, bir şeyin ne olduğudur. Mesela, biz insanız ve mahiyetimiz insandır.

Her şeyin bir sureti bir de mahiyeti vardır. Karşımızda iki bina farz edelim. Şekilleri, kat sayıları, metrekareleri, renkleri, mimari hususiyetleri aynı olsun. “Bunlar nedir?” diye sorulsa. “Bina” diye cevap veririz. Bu cevap binaların suretiyle alakalıdır. Fakat hakikatte, biri okul, diğeri oteldir.

Hasiyet, bir şeyin vasıflarına ve özelliklerine denir. Mesela, insanın cesedi hayat ateşinden dolayı sıcaktır. Derisi yumuşak rengi toprak rengine çalar vs...

Şimdi bedenin bu hasiyetleri aynada görünen suretinde yoktur. Aynada görünen bedenin sıcaklığı, derisinin yumuşaklığı yoktur.

Tam nurani varlıklar, bütün hasiyetleri ile temessül eder ve bütün mahiyeti ile yansırlar...

Cebrail (as) nurani bir varlık olduğu için, temessül sırrı ile bir anda binlerce yerde zatı ile bulunur, aynı ile temessül eder. Arştaki Cebrail (as) ile Dıhye suretinde Resul-i Ekrem Efendimizin (asm) huzuruna gelen Cebrail (as) aynıdır. Ancak Arş çok cami’ ve geniş bir ayna olduğu için, Cebrail (as) bütün haşmet ve azameti ile arşta temessül eder. Haşmet ve azamet aynanın kabiliyetine göre oluyor.

Bu konunun tam izahı, On Altıncı Söz'ün Birinci Şuasıdır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- Allah varlıkları aynı anda nasıl idare eder? (Video: Dr. B. SABAZ)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

msaydin
Allah razı olsun..
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Hayr-ulVera
Peki bunları kategori haline alırsak; -Hüviyet'e -Hasiyet'e -Hüviyet hem şule-i mahiyet'e -Mahiyet, hüviyet'e hangi misalleri bunlara örnek verebiliriz??
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
Televizyonda ki ses ve görüntüler hüviyete, Cebrail (as)'ın bir anda hem yerde hem gökte bulunması hasiyet ve mahiyete örnek olabilir.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Adem68474

MAHİYET İLE ŞULE İ MAHİYET arasındaki farka nasıl bir misal verilebilir.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
Nurani bir varlık yansıdığı yere kendi aslındaki vasıfları da götürür, bir nevi yansıyan ile yansımaya mahal olan şey aynı gibi olur. Mesala aynada yansıyan güneş kendine özgü vasıflarını aynaya da aksettirir, bir nevi küçük bir güneş o aynada oluşur. Aynı güneş gibi o da ısı ve ışık verir; fark sadece azamet ve kibriyadadır. Nuranin temessülü temessül ettiği yeri, yani yansıdığı yeri kendi gibi yapar.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yükleniyor...