"Bedihî Kader" ve "Nazarî Kader" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

Kader; takdir, vezinli ölçü, miktar, ilim, plan ve program mânâlarına gelir.

Istılahi manası itibariyle kader; varlıkların ve hâdiselerin bütün halleri ve vasıflarıyla, sebepleri ve şartlarıyla, haiz olacakları kuvvet ve kabiliyetleriyle, varlık âlemine gelecekleri zaman ve mekânlarıyla Cenâb-ı Hak tarafından ezelde tâyin edilmesi ve bir tertip ile yaratılmasıdır.

Kader; “Kader, Hak Teâlâ’nın, ezelden ebede kadar olmuş ve olacak her şeyin, her şeyini ve her hâlini, zamanını ve mekânını, sıfatlarını ve özelliklerini ezelî ilmiyle bilip, ona göre, takdir etmesidir.”

İnsanın her organının yerli yerine konulması, en uygun özelliklerle donatılması, en münasip şekli ve büyüklüğü taşıması kaderi açıkça gösterir. Bu, bedihi yani apaçık bir gerçektir.

Bunun yanında o insanın ömrü boyunca bedeninin uğradığı farklı menziller (çocukluk, gençlik, ihtiyarlık gibi), başına gelen değişik hâdiseler, imtihana tabi tutulduğu ayrı ayrı musibetlerin tümüne birden bakıldığında ayrı bir kader levhası okunur.

Nazarî kader, yani tümü birlikte görülmeyi ancak akılla düşünülerek hayalde canlandırılabilen bu kader de birincisi gibi yine İlahi ilim tahtında gerçekleşmektedir.

"…Bedihî kader ise, o çekirdeğin tazammun ettiği ağacın maddî keyfiyat ve vaziyetleri ve heyetleridir ki, sonra gözle görünecek."

"Nazarî ise, o çekirdekte, ondan halk olunacak ağacın müddet-i hayatındaki geçireceği tavırlar, vaziyetler, şekiller, hareketler, tesbihatlardır ki, 'tarihçe-i hayat' namıyla tabir edilen, vakit be vakit değişen tavırlar, vaziyetler, şekiller, fiiller, o ağacın dalları, yaprakları gibi intizamlı birer kaderî miktarı vardır." (26. Söz)

Bedihi kader; çekirdeğin cinsine işaret ediyor. Bir kayısı çekirdeğinin, kayısı ağacına hamile olması bedihi kaderdir. İşte çekirdeğin genetik planı, kaderin müşahhas bir misali ve ispatı gibidir. Çekirdek bu yönü ile bedihi bir kader hükmündedir.

"Nazari kader" ise çekirdeğin içindeki manevî planı kast ediyor. O ağacın kaç metre alacağı, yaprak sayısı, ne kadar meyve vereceği gibi tavır ve vaziyetler çekirdeğinin içinde yazılıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü