"Belki bekàya terakki ile ve devama tasaffi ile ve sermedî vazifeye istidadıyla girmek için halk olunduklarını gayet kuvvetli ispat eder." Bu üç gayeyi izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

“Ve başta nev-i insan olarak eşya, fenaya düşmek ve ademe sukut etmek ve hiçlikte mahvolmak ve başta nev-i beşer olarak zîhayatlar idam edilmek için yaratılmamışlar. Belki bekaya terakki ile ve devama tasaffi ile ve sermedî vazifeye istidadıyla girmek için halk olunduklarını gayet kuvvetli isbat eder.”(1)

Belki bekaya terakki ile:

Dünya, terakki ya da tedenni etme yeridir. İnsan bu dünyada ne kadar terakki ederse, cennetin akıl almaz sonsuz nimetlerinden o nisbette ebedî olarak istifade eder. Bu yüzden, dünya hayatında iman, marifet ve ubudiyet ile manen terakki etmek en büyük ve birinci gaye olmalıdır.

Devama tasaffi ile:

İnsan iman, marifet, ibadet ve güzel ahlak ile tasaffi edip, temizlenir ve cennete layık bir vaziyete girer. Bu tasaffi ve arınma olmadan insanın cennete girmesi mümkün değildir. Bu sebeple insanın en büyük gayesi, tasaffi edip temizlenmektir.

Sermedî vazifeye istidadıyla girmek için:

İnsanın sermayesi büyük, istidadı nihayetsizdir. Bunların hepsi kuvve halindedir. Bunları kuvveden fiile çıkarmak, çekirdeği meyveli ağaç haline getirmek, icraata dökmek insanın elindedir. Ahirette de buna göre bir hayata mazhar olacaktır. İstidatları geliştiren temel unsur ise mücadele, iman, ibadet ve güzel ahlak gibi şeylerdir. İnsan, bu kabiliyetlerini bu yolla geliştirip ahirete hazır bir vaziyete getirmekle vazifelidir.

İstidadı en mükemmel olan ve ahsen-i takvimde yaratılan insan; eğer, kendine verilen harika duygu ve cihazları Cenab-ı Hakk’ın rızası dairesinde kullanır, O’nun emirlerini yerine getirip yasaklarından sakınır, iman, marifet, ubudiyet, tefekkür, takva, zikir ve tesbih gibi ulvi hasletlerle bezenirse, â’lâ-yı illiyyine yani en yüksek makama çıkar, emin bir halife, aziz bir kul olur ve cennete layık bir kıymet alır, ebedî saadete ve sonsuz nimetlere mazhar olur.

Eğer insan kulluk vazifesini yerine getirmez, nefsinin süfli arzularının peşinden giderse, o zaman “esfel-i safilîne” düşer, zelil bir mahlûk olur.

“İnsan ahsen-i takvimde yaratıldığı ve ona gâyet câmi bir istidad verildiği için; esfel-i safilînden tâ âlâ-yı illiyyîne, ferşten tâ arşa, zerreden tâ şemse kadar dizilmiş olan makamata, merâtibe, derecâta, derekâta girebilir ve düşebilir bir meydan-ı imtihana atılmış…” (23. Söz)

Dünya âhiretin tarlası olduğundan, dünyada manen yükselen insanlar âhirette de cennetin yüksek tabakalarına çıkacaklar, alçalan insanlar ise cehennemin en aşağı derekelerinde azap çekeceklerdir.

(1) bk. Şualar, On Birinci Şua, Yedinci Mesele.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü