"Beşeri hayvaniyet mertebesinden melekiyet derecesine çıkarmak..." İnsanın melekiyet ve hayvaniyet mertebeleri nelerdir, izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

İnsan, fıtratı çok geniş ve her şeyi mizana çekecek bir istidada sahip olmasından, kâinatta yaratılmış her şeyi anlayacak ve tartacak cihazlarla donatılmıştır. İnsan, mahiyet olarak bütün mahlûkatı temsil edecek vasıflara sahiptir.

Nur’larda insanın üç ayrı yönü olarak nebatiyet, hayvaniyet ve insaniyet cihetleri nazara veriliyor.

İnsanın nebati ciheti, bitkileri temsil eder. İnsan bedeninin ilk tohumu da tıpkı bir bitkinin toprağa ekilmesi gibi, ana rahmine düşüyor, orada rahim duvarına yapışarak büyümeye başlıyor. Dokuz ay sürecek olan bu terakki yolculuğunun yaklaşık dördüncü ayında bedene ruh ilka ediliyor. Böylece, hayat ve hayvaniyet dönemi başlamış olur.

İnsanın yemesi, içmesi ve evlenmesi hayvanî cihetini temsil eder. İnsanın şuur, vicdan ve kalp gibi hissiyatları, diğer mahlûkattan ayıran, kendine has bir dairedir. Yani insani dairedir. İman ve ibadet ise melekleri temsil eden bir yönüdür.

İnsan, âdeta bütün mahlûkatın hulasasıdır ve en mükemmel bir mahiyete sahiptir. İnsan bu daireler vasıtası ile kâinatta her şeyi hem temsil eder, hem de o dairedeki mâna ve tecellileri tartıp mizana çeker ve küllî bir kulluk vazifesini omuzuna alarak kâinatın halifesi olduğunu ispat eder.

İnsan sadece cismini beslemeye çalıştığı takdirde hükmen bitki makamında kalmış demektir. Hayvaniyet; yeme, içme, görme, işitme, yürüme, çoğalma cihetleridir. Bir insan ömür sermayesini ve insaniyet nimetini sadece bu ve benzeri sahalarda kullandığı takdirde de hükmen hayvan makamında kalır.

Doğru düşünmeyle insaniyet şerefi kendini gösterir ve bu doğru düşünce onu Üstadımızın ifadesiyle “insaniyet-i kübra olan İslâmiyet”le şereflendirir. Aksi halde, yanlış fikirler, bozuk hayat düzeni, batıl itikatlar insanı, hayvandan daha aşağı düşürebilir.

“Onlar hayvanlar gibidirler, belki yolca onlardan daha da şaşkındırlar.” (Furkan Sûresi, 44)

İnsan, büyük sermayeyi yerinde kullanırsa, Rabbinin rızasına mazhar olur, melekiyet makamına yükselir. Aksi halde, zevale gider ve insanlık mahiyeti hayvandan daha aşağı bir dereceye düşer. İnsan, kendini misafir bilmekle ve kendi varlığını ve ona takılmış bulunan maddî ve manevî cihazlarını birer emanet olarak görmekle bunları Allah’ın razı olduğu gibi kullanır. Böylece melekiyet makamına çıkar, bu dünya hayatını izzetle tamamlar ve ahirette azizlerin diyarı olan cennete gider.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü