"Bir kitap el yazısıyla yazılırsa, yalnız bir adama ve bir kaleme ihtiyaç vardır. Fakat matbaada basılırsa, kalem işini gören pek çok demir kalemler lâzımdır.." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

“Bir kitap el yazısıyla yazılırsa, yalnız bir adama ve bir kaleme ihtiyaç vardır. Fakat matbaada basılırsa, kalem işini gören pek çok demir kalemler lâzımdır. Ve o demir harfleri yapmak için ustalar ve âlât ve edevat ve mürettipler gibi çok şeylere ihtiyaç olur.”(1)

Buradaki demir kalem, matbaadaki harfleri yazan kalıplardır. Yirmi harften müteşekkil bir cümle düşünelim. Bu cümleyi yazabilmek için her harf için ayrı bir kalıp gerekiyor. Ama bir şahıs, eline aldığı bir kalemle kalıplara gerek kalmadan o cümleyi anında yazabilir. Bir şahsın bir kitabı kalemle yazması matbaada kalıplarla yazmaktan daha kolay ve masrafsızdır.

Bu misal; "Her şeyi sebepler ve tabiat yapıyor" diyenlerin fikirlerini çürütmek için veriliyor. Yani kâinatta sayısız eserler var ve bunların hepsi eşsiz birer kitaptırlar. Bu kitapları "bir tek Zât yaratıyor ve kudretiyle yazıyor" denilmediği taktirde "onları basan sayısız matbaa ve kalıpların olduğu kabul edilecektir. Akıl ve mantık açsından bakıldığında tabiat fikrinin ne kadar hurafe olduğu aşikâre görülür.

Bir çiçek veya bir ağaç, içinde binlerce kelime ve cümle yazılan bir kitap hükmündedir. Bunları tab’ edecek bir o kadar harf kalıpları gerekiyor.

Üstad Hazretlerinin çokça kullandığı “kelimat-ı kudret” veya “mektubat-ı Rabbaniye” ifadelerini bu misale göre düşündüğümüzde, bir çiçeğin, bir meyvenin yahut bir insanın vücuda gelmesinde iki ihtimal vardır. Birisi kâinatta göremediğimiz manevî çiçek fabrikaları, meyve fabrikaları yahut insan fabrikaları olduğudur. İkincisi ise, bunların ilâhî ilimde nasıl takdir edilmişlerse ilahî irade ve kudretle o şekilde yaratıldığı, tabiatın ve sebeplerin bu noktada bir tesirleri olmayıp İlahî hikmet gereği belli vazifeler yüklendikleri şeklindedir. Birinci şık muhal olduğu gibi ikinci şık vaciptir; aksi düşünülemez. Bir şeyden her şey yaratan Cenab-ı Hak, bir tek fabrika olan kâinattan milyonlarca tür bitki ve hayvan ve sonunda en mükemmel netice olarak insanı yaratmaktadır. Kâinat sadece ne elma fabrikasıdır, ne koyun fabrikasıdır, ne de insan fabrikasıdır. Göz ile görünen bu vaziyet başlı başına muhteşem bir mucizedir.

(1) bk. Mesnevi-i Nuriye, Lem'alar, Dördüncü Lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü