Block title
Block content

"Taallûk ettiği şeyler pek karışık olmakla beraber, büyük bir imtiyaz-ı mutlak ve adem-i iltibasla yapılıyor... Mahall-i taallûku gayr-ı mütenahi olmakla beraber, eserlerinde çirkinlik görünmez, ahsen şekilde husule gelir." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

6. Taalluk ettiği şeyler pek karışık olmakla beraber, büyük bir imtiyaz-ı mutlak ve adem-i iltibas ile yapılıyor.(1)

Karışıklık ile imtiyaz, yani birbirine karıştırmadan her şeyi yerli yerine koymak fiilleri birbirine zıttır. Bir şey ne kadar karışık ise onu imtiyaz etmek, yani seçip ayrıştırmak o kadar zor olur. Hatta insan açısından bakıldığında iç içe girmiş birbirine çok benzeyen şeyleri tefrik ve temyiz etmek âdeta imkânsız gibidir.

Mesela, birbirine çok benzeyen yirmi çeşit tohumu bir torbaya koyup iyice karıştırdıktan sonra birisi gelip sanki hiç karışmamış gibi yirmi türü birbirinden ayırıp kolaylıkla yerli yerine koyuyor ise, bu şahsın harikulade olduğunu takdir ederiz.

Yeryüzü bir torba, milyonlarca birbirine çok benzeyen tohum, çekirdek, sperm vesaire bu torbanın içinde ve iç içe girmişler. Muazzam bir karışıklık içinde olan yeryüzü sanki hiçbir birbirine karışmamış gibi mükemmel bir temyiz ve tefrik ile terbiye ve tedbir olunuyorlar. En ufak bir karışıklık ve karıştırma olmadan her şey mükemmel bir şekilde birbirinden seçilip ayıklanıyor, bir iş bir işe mani olamıyor.

Şayet -haşa- Allah kainatta ve yeryüzündeki bütün tohum, çekirdek, spermleri birbirine karıştırmış olsa idi (ki birbirine çok benzemeleri karıştırmaya da müsait iken) bugün hayat diye yaşam diye beslenme ve gelişme diye bir şey olamazdı. Allah sonsuz irade, ilim ve kudreti ile hepsini tefrik ve temyiz edip en ufak bir karıştırmaya mahal bırakmıyor.

 7. Mahall-i taalluku gayr-ı mütenahî olmakla beraber, eserlerinde çirkinlik görünmez, ahsen şekilde husule gelir.(1)

İnsan açısından bir şey çok geniş ve dağınık ise, ona hükmedip ondan güzel işler çıkarmak çok zordur. Bu yüzden insanın bir şeye hükmedip güzel işler çıkarabilmesi için, o şeyin dar ve elinin altında olması gerekiyor. Hem geniş ve dağınık hem de estetik ve güzel işler çıkarmak insan açısından mümkün değildir.

Ama kâinata baktığımızda hem çok büyük ve geniş hem de çok dağınık ve birbirinden uzak olmasına rağmen, sanki çok dar ve derli topluymuş gibi her şey hemen elinin altındaymış gibi mükemmel ve estetik işler ve icraatlar yapılıyor. Yani Allah’ın sonsuz ilim, irade ve kudreti açısından bir şeyin çok geniş ve dağınık olması onu zorlamıyor ona engel olamıyor onu yavaşlatıp kötü işçilik yapmaya zorlayamıyor.

İnsan aciz olduğu için bir şey ne kadar geniş ve dağınık olursa, o şeyi idare edip ondan güzel işler çıkarmak o kadar zor ve meşakkatli oluyor. Ama aciz olmayan Allah için bu söz konusu değildir.

Allah’ın sonsuz ilim, irade ve kudreti açısından uzak yakın, toplu dağınık, geniş dar bir ve müsavidir, güzel ve mükemmel iş yapmasına engel değildir.

(1) bk. Mesnevi-i Nuriye, Lasiyyemalar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

k.toprak

Allah ne muradiniz varsa versin .size ve sevdiklerinize acılar göstermesin.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...