"Bu hadsiz tereşşuhat ve lemeat gösteriyor ki, şu âlem-i maddîyat ve şehadet ise, âlem-i melekût ve ervah üstünde serpilmiş tenteneli bir perdedir." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İlgili cümlenin geçtiği paragrafı aşağıya alıp izah etmeye çalışalım;

"İşte, hiç mümkün müdür ki, bu madde perdesinde bu kadar hayat ve şuur ve ruhun tereşşuhâtı bulunsun; o perde altında olan âlem-i bâtın, zîruh ve zîşuurlarla dolu olmasın? Hiç mümkün müdür ki, şu maddiyât ve âlem-i şehâdettekimânânın ve ruhun ve hayatın ve hakikatin şu hadsiz tereşşuhâtı ve lemeât ve semerâtınınmenâbii, yalnız maddeye ve maddenin hareketine ircâ edilip izah edilsin? Hâşâ ve kat'â ve aslâ! Bu hadsiz tereşşuhât ve lemeât gösteriyor ki, şu âlem-i maddiyât ve şehâdet ise, âlem-i melekût ve ervâh üstünde serpilmiş tenteneli bir perdedir." (1)

Bu cümlede iki ayrı teşbih yapılmış bulunuyor. Birincisinde, “tereşşuhat” ifadesiyle “âlem-i melekût ve ervah” bir denize benzetilmiş, şu görünen âlemdeki bütün canlılar o âlemden haber veren birer damla, birer reşha gibi olmuşlardır. Reşha, damladan daha küçüktür. Türkçe karşılığı sıçrantı demektir. Aklını yerinde kullanan bir insan, yaprağın hareketinde rüzgârı seyrettiği gibi, parmağın hareketinde de ruhu keşfeder.

İkincisinde ise, “lemeat” ifadesiyle “âlem-i melekût ve ervah” bir güneşe benzetilmiş, bütün canlılar o güneşten haber veren, onun nurunu gösteren birer parıltı gibi olmuştur.

“Tenteneli perde” ifadesi, bu hakikatin az bir dikkatle anlaşılabileceği mesajını vermektedir. Normal ve düz bir perde, biraz da kalınsa arkasındaki şeyleri göstermez. Ama aralarında çok sayıda küçük boşluklar bulunan bir tül perde ise biraz dikkat edildiğinde arkasındaki mekânları gösterir.

Ne güneşte, ne ayda, ne havada, kısacası elementler âleminde hayat bulunmadığına göre, bu canlı mahlûkata hayat nimetinin ancak Cenab-ı Hak tarafından ihsan edildiği az bir dikkatle anlaşılır.

Nur Külliyatı’nda eşyanın yaratılmasının kendi kendine olmayacağı, sebeplere ve tabiata verilemeyeceği konusunda çok dersler vardır. Bu derslerin her biriyle o tenteneli perdelerin arkasındaki hakikat güzelce ortaya konulmuştur. Sadece bir misâl vermekle yetineceğiz:

"Nimete bakıldığı zaman Mün’im, san’ata bakıldığı zaman Sâni, esbaba nazar edildiği vakit Müessir-i Hakikî zihne ve fikre gelmelidir." (2)

Misal olarak bir meyveyi düşünelim. Onun nimet olması, ona muhtaç canlıların bulunmasıyla ve o meyvenin söz konusu canlıların ihtiyaçlarını yerine getirmesiyle tahakkuk eder. Canlılar olmasa, bir meyve sadece İlâhî bir sanat eseri olarak kalır, nimet olmaz, rızık olmaz.

O halde az bir düşünmeyle, o meyve ağacının insanları tanımadığı, onların meyveye olan ihtiyaçlarını bilmediği ve o meyveyi kendi ilim ve iradesiyle yapmadığı hemen anlaşılır. O halde, meyve ağacı, ondan çıkan meyvelerin Sanii, ustası değildir. O ağaç, meyvenin Müessir-i Hakikîsi olamaz, yani onun yapılmasında hakiki tesir sahibi o değildir. Zira kendisi de yapılmıştır. Onun yapılması ayrı bir sanat, ondan meyvelerin süzülmesi de yine bir başka sanattır. Her iki sanatın da Sanii; ancak insanları o meyve ile nimetlendiren Cenab-ı Hak’tır.

Kâinat ve şu maddî âlem, ahiret ve manevî âlemlerin üstünde tenteneli bir perde gibidir. Elmanın kabuğu nasıl elmanın özünün üstünde bir perde, zayıf bir örtü ise, aynı şekilde zahirî ve maddî eşya da batınî hakikatlerin üstünde bir kabuk ve bir örtü mesabesindedir. Asıl ve menba, eşyanın iç yüzü ve kâinatın arkasındaki gaybî âlemlerdir. Zahirî ve maddî âlemler ise bu âlemlerden beslenen birer ince zar ve kabuk hükmündedirler.

Bu paragrafın ilk cümlesinde ruhun ispatı yapılmaktadır.

Eğer ruh ve mâna inkâr edilse bu durumda kâinatın tümünde ve insanın fiillerinden meydana gelen bütün şuurlu ve hikmetli faaliyetleri maddeye dayandırmak mecburiyeti hâsıl olur.

Mesela; bir insan bir bina yapıp ortaya koysa, bu binanın yapılışı nasıl izah edilebilir? Eğer insanda ruh ve ruhun bir vasfı olan şuur inkâr edilse, bu durumda binadaki bütün şuurlu fiillerin insanın cesedine verilmesi icap eder. Bu durumda maddeyi şuurlu kabul etmek gerekir; bu ise muhaldir.

Demek ki işi yapan ceset ve madde değil; onun arkasında yer alan ruhtur. Ceset, ruhun üzerinde tenteneli bir perdedir. Dikkatle bakanlar, madde perdesinin arkasındaki ruh ve manayı görebilirler.

Dipnotlar

(1) Sözler, Yirmi Dokuzuncu Söz.

(2) Mesnevî-i Nuriye, Katre.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...