"Daire-i mümkinatın hakiki hikmetini ve daire-i vücubun ulum-u hakikiyesini ve daire-i ahiretin maarif-i gamızasını, o denizinden muntazaman ve kesretle akıtıyor." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"ÜÇÜNCÜ LEM'A: İlmindeki câmiiyet-i harikadır. Evet, Kur'ân, şeriatin müteaddit ve çok ilimlerini, hakikatin mütenevvi ve kesretli ilimlerini, tarikatin muhtelif ve hadsiz ilimlerini, kendi ilminin denizinden akıttığı gibi, daire-i mümkinatın hakiki hikmetini ve daire-i vücubun ulûm-u hakikiyesini ve daire-i ahiretin maarif-i gamızasını, o denizinden muntazaman ve kesretle akıtıyor." (Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule)

Daire-i mümkinat şu içinde yaşadığımız dünya da dâhil bütün kâinat ve kevniyatı içine alan geniş ve ihatalı bir mefhumdur. Kur’an, bu kâinat ve kevniyatın hikmetini yani ne için yaratıldıklarını ve hangi maksada hizmet ettiklerini çözen ve insanlığa ders veren en sadık en kesin ve en şumullü bir kitaptır. İnsan cüz’î aklı ile bu dairenin sırlarını hikmetlerini çözemiyor. Bu yüzden insan aklı İlahi vahye ve onun rehberliğine ihtiyaç duyuyor.

Daire-i Vücub, Allah’ın Zât-ı Akdes ve sıfatlarını ifade eden bir tabirdir ki, Allah’ın zatı ve sıfatları hakkında en kesin ve yanıltmaz bilgi Kur’an’dadır. Zira Kur’an Allah’ın ezelî ilminden süzülüp gelen bir vahiydir. Allah hakkında insan aklı tek başına yetersizdir, bunun en büyük şahidi felsefenin Allah’ı ve sıfatlarını hakkı ile bilememesidir. Felsefenin en büyük dâhilerinden olan Aristo, Allah’ın varlığını anlamakta güçlük çekmiş, onu sadece ilk sebep olarak görebilmiştir. Hâlbuki Kur’an Allah hakkında tam bir marifet kaynağıdır.

Daire-i ahiret, cennet ve cehennemi de içine alan ve insanın aklı ile keşfedemeyeceği gaybî âlemlerdir ki, bu âlemler insan için derin ve gizlidirler. İnsan sadece aklı ile bu âlemler hakkında fikir edinemez, yorumda bulunamaz. İnsan aklı kabrin beri tarafında kalır, ama ötesinde nelerin olup bittiğini göremez. Kabrin arkasını ancak vahyin ışığı ile görebilir ki, vahyin ışığı ile bakıldığında kabir ya cennet bahçelerinden bir bahçe ya da cehennem çukurlarından bir çukurdur.

Netice olarak, Kur’an Allah’ın ezelî ilminden süzülüp gelen ve her şeyin hakikatine ve özüne nüfuz eden yegâne kitap olup, insanlığın en sadık ve en müstakim rehberidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...