"Demek, Bismillahirrahmanirrahim, sahife-i âlemde bir satır-ı nurani teşkil eden üç sikke-i ehadiyetin kudsi ünvanıdır ve kuvvetli bir haytıdır ve parlak bir hattıdır." cümlesini açıklar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada, Allah’ın rubbiyetinin, yani tasarruf ve terbiyesinin büyükten küçüğe doğru üç tecelli mahalline işaret ediliyor. Allah, isim ve sıfatları ile nasıl kâinatın bütününde tedbir ve terbiyede bulunuyor ise, aynı şekilde dünyada ve insanın mahiyetinde de aynı tedbir ve terbiyeyi gösteriyor.

Kâinat, Allah’ın isim ve sıfatlarının azamet ve haşmet ile tecelli ettiği bir merkezdir. Bu sebeple besmeledeki Allah lafzı bütün âlemlere bakıyor. Zira Allah lafzı bütün isim ve sıfatları ifade eden hususi ve cami bir isimdir.

Dünya, hayat sahiplerinin bir mekânı ve mahalli olmasından dolayı, besmeledeki Rahmân isminin bir tecelli merkezidir. Yani dünyada galip isim besmeledeki Rahmân ismidir; rızka muhtaç olan bütün hayat sahiplerinin tedbir ve terbiyeleri bu isme bakar.

İnsanın mahiyeti besmeledeki Rahîm isminin bir tecellî merkezidir. İnsan mahiyeti itibariyle kâinatın küçük bir modeli ve misali olduğundan, Allah’ın kâinatta azamet ve haşmet ile tecelli eden isim ve sıfatları onda da tecelli ediyor.

Bismillahirrahmânirrahîm'de, Allah, Rahmân ve Rahîm olmak üzere üç isim var ve her ismin tecellisi büyükten küçüğe doğru bir tevhid mührüdür.

Allah ism-i Celili; bütün kâinattaki unsurların kendi aralarında olan yardımlaşma, dayanışma, kucaklaşma ve cevaplaşma gibi fiillerin dili ile Allah'ın birlik ve tevhid sikkesini taşır.

Rahmân ismi, dünyadaki bitki ve hayvan taifesinin tedbir ve terbiye edilmesindeki benzerlikler, birbiri ile olan uyumluluk, intizam, insicam, lütuf gibi icraatların dili ile Allah'ın dünya sahifesindeki birlik ve tevhid mührüne işaret eder.

Rahîm ismi ise; insandaki rahmet, merhamet ve şefkat gibi tecellilerin ve fiillerin dili ile Allah'ın insan mahiyetinde görünen birlik ve tevhid mührüne bakar.

Yani tevhidin üç büyük mührü; kâinat, dünya ve insan üzerine vurulmuştur. Buna şöyle bir temsil verebiliriz:

Kâinat okyanus, dünya deniz, insan ise bir avuç su olsun ve her birine kelime-i tevhid yazısını yazalım. Okyanusa çok büyük harflerle tevhid kelimesini yazdık ve altına muhteşem bir mühür vurduk. O mührü okumak için ya bütün okyanusu kuşatacak bir gözün olması ya da okyanusu ihata edecek bir mevkiye çıkılması lazımdır. Bu da herkes için mümkün değildir.

Dünyayı temsil eden denizin üstüne orta boyda harflerle tevhid yazısını yazdık ve altına mührü bastık, bunu da okumak ve ihata etmek çok zordur, küllî bir nazar lazımdır.

Ve üçüncüsü insanı temsil eden bir avuç suyun üstüne bir kelime-i tevhid yazdık, bunu herkes rahatlıkla okuyabilir ve mührü görebilir.

Bu üç mührü ve onlardaki tevhid kelimesini okumak; aşağıdan yukarı doğru olmalıdır. Yukarıdan aşağıya okumak ve görmeye çalışmak çok zordur. Bir avuç suda yazılan tevhid kelimesi ehadiyeti temsil eder, okyanusta yazılan tevhid ise vahidiyeti temsil eder.

Özetleyecek olursak; üç sikke-i ehadiyet, kâinatta, dünyada ve insandaki birlik ve tevhid mühürleridir. Bu üç ismin temsil ettiği tecelliler; tevhidin kâinat, dünya ve insan sayfalarında nurani birer satırlarıdırlar.

"Bismillâhirrahmânirrahîm'in bir cilvesini şöyle gördüm ki: Kâinat simasında, arz simasında ve insan simasında, birbiri içinde birbirinin numunesini gösteren üç sikke-i rububiyet var."

"Biri, kâinatın heyet-i mecmuasındaki teavün, tesanüd, teânuk, tecavübden tezahür eden sikke-i kübrâ-yı Ulûhiyettir ki, Bismillâh ona bakıyor."

"İkincisi, küre-i arz simasında, nebâtat ve hayvanâtın tedbir ve terbiye ve idaresindeki teşabüh, tenasüp, intizam, insicam, lûtuf ve merhametten tezahür eden sikke-i kübrâ-yı Rahmâniyettir ki, Bismillâhirrahmân ona bakıyor."

"Sonra, insanın mahiyet-i câmiasının simasındaki letâif-i refet ve dekaik-i şefkat ve şuâât-ı merhamet-i İlâhiyeden tezahür eden sikke-i ulyâ-yı Rahîmiyettir ki, Bismillâhirrahmânirrahîm'deki er-Rahîm ona bakıyor." (Lem'alar, On Dördüncü Lem'a, İkinci Makam.)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

Ziyaretçi (doğrulanmadı)
Allah razı olsun.Çok güzel açıklıyorsunuz.Allah bizi Ramazan ayına kavuştursun inşaallah.Verdiğiniz örneklerle daha güzel anlıyorum.Sizi ve sitemizi çok seviyorum.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
karolin
üç sikke-i ehadiyet, kainatta Allah isminin tecellisi, dünyada Rahman isminin tecellisi ve insanda Rahim isminin tecellisi suretinde vurulan...diyorsunuz ama kainatta ehadiyet değil,vahidiyet sözkonusudur..Halbuki burada üç sikke-i ehadiyet denilmiş,ne dersiniz?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
Ehadiyet içinde vahidiyet vahidiyet içinde ehadiyet her zaman var olmaktadır. Kainatın yüzünde de ehadiyet tecellisi vardır ama okumak için çok ince ve kuvvetli bir nazar gerek.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
muratkul

Buradaki teşbihi yani saifei alem ve satırı nurani nedir

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)

Kainat bir kitap kainat içinde ki sayısız varlıklar birer sahife mesela dünya bir sayfa insanda bu dünya sayfasında bir satır bir cümle hükmündedir.

Ağaç bir kitap dalı sayfa meyvesi satırı hükmündedir. Okyanus bir kitap balina bir sayfa balinanın bedeninde ki bir hücre bir aza ise bir satır bir kelime bir cümle niteliğindedir. Bu tarzda örnekleri çoğaltabiliriz.

Kainat, dünya ve insan kainatta Allah ismi dünyada Rahman ismi insanda da Rahim ismi tecelli ve tezahür ediyor. Üç tevhit mührü bu anlamdadır.

Kainat kitabına bakıp onu dikkatli bir şekilde mütalaa eden bir mütefekkir Allah isminin mana ve tecellisini görür. Dünya sayfasına dikkat ettiğinde Rahman isminin mana ve tecellisini görür çünkü kainat içinde en çok canlı ve hayat mucizesi dünya sayfasında bulunuyor. İnsan satırına bakıldığında ise Rahim isminin mana ve tecellisini görüp okur.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
muratkul

Burada kuvvetli bir haytı ve parlak bir hattı bu teşbihi konu ile ilgili olarak açıklarmısınız

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)

Hayt iplik hat ise çizgi anlamına geliyor. Kainat, dünya ve insan sureti üç tecelli merkezi oluyor Allah ismi kainat üzerinde Rahman ismi dünya üzerinde Rahim ismi de insan suretinde tecelli eden üç isimdir. Ve bu üç ismin birleşmiş haline besmele denmektedir.

Besmele ve besmelede ki üç büyük isim kainat, dünya ve insan üçgenini birbirine bağlayan kuvvetli bir vahdet haytı yani ipi üç sayfa şeklinde düşünürsek üzerinde parlak manaları yazan bir hat bir çizgi oluyorlar.

Kainatı dünyaya dünyayı da insana hadim ve hizmetkar kılan şey bu üç büyük ismin tecellisidir yani bu üç büyük isim sayesinde kainatın yuları yani haytı yani ipi insanın eline verilmiştir. Kainat kitabında dünya sayfasında ve insan cümlesinde en parlak hat yani çizgi ise yine Allah Rahman ve Rahim isimleridir.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...