"Ehl-i medaris, meyus olmayınız. Şimdi ilim ve fen hâkimdir. Her nev’iyle teâli edilecek, en âlâsı en âlî tabakaya çıkacak." İzah eder misiniz?

Soru Detayı

- Ehli medaris neden hitap olunuyor?
- İlim ve fen hakimiyeti medrese ile teali etmesi ile ne mana?
- En ali tabakaya çıkan kim?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, vücutlarından zarar gelmemiş, istediğimiz ulemanın ademinden gelmiştir. Zira zekîler galiben mektebe gittiler. Zenginler, medresenin maişetine tenezzül etmediler. Medrese de -intizam ve tefeyyüz ve mahreç bulunmadığından- zamana göre ulemayı yetiştiremedi. Sakınınız! Ulemaya buğzetmek bir hatardır."(HAŞİYE)

"HAŞİYE: Ehl-i medaris, meyus olmayınız. Şimdi ilim ve fen hâkimdir. Her nev’iyle teâli edilecek, en âlâsı en âlî tabakaya çıkacak."(1)

Medreselerin modern zamanda itibar kaybetmesinin nedenlerini Üstad birkaç madde halinde özetliyor.

Birincisi, zeki çocukların sadece fen ilimlerinin okutulduğu mekteplere gitmesi ve medreseye olan ilginin azalması.

İkincisi, Zengin çocukların medresedeki imkanlara tenezzül etmemesi ile birlikte medrese giderlerini karşılayacak finansal desteğin azalması. Zenginlerin bağış ve yardımlarını medreseye değil farklı alanlara kaydırması bunda en etkili bir faktör olarak görülüyor.

Üçüncüsü, medresenin yapısal sorunları.

a. Medreseler çağın gereklerine ve şartlarına uyum sağlamayıp kendini güncelleyemeyince ilerleme şevki kalmadı,

b. İntizamı bozulduğundan çalışmaya gayret azaldı,

c. Bu ilmin neticesinde dünyevi bir makam ve sosyal statü (diploma ve maaş) kazandırılmadığından, bu asrın insanlarının ilgisine mazhar olamadı. Evet, klasik medrese anlayışı bu asrın ihtiyaçlarına cevap veremez hale geldiğinden, asrın insanları medreselerden feyiz alamaz hale gelmiştir.

Üstadımız haşiyede bu kötü durumun sürekli böyle gitmeyeceğini, medreselerin gelecekte eski gücüne ve değerine ulaşacağını müjdeleyerek, alimleri ümitsiz olmamaya davet ediyor. Bu asrın en değerli yönü fen ve ilimin ön planda olmasıdır. Ama ilimlerin şahı ve padişahı iman ve Kur'an ilmi olması hasebiyle, zamanla alimlerin eski itibarlarına kavuşmasında önemli bir dinamik olacak inşallah.

Fen ilimlerinin gelişmesi dini ilimlerin de inkişafına zemin hazırlar. Çünkü ilim ilime kuvvet verir. Diğer bir cihet, fen ilimleri dini ilimlerin tefekkür sahasıdır. Fen ilerledikçe dini ilimlerin gücü ve önemi de artacaktır. Belli bir dönem menfi felsefe, bilimi kıskacı altına alarak dini yok etmede araç olarak kullanmaya çalıştı. Ama fen ilimleri esasında din ilimlerinin rakibi ya da düşmanı olmadığı için, elbette birgün her iki ilim de gerçek değerine ulaşacaktır.

(1) bk. Münazarat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...