"Esbab, teselsülün berâhiniyle âlemin nihayetinde kesilmesinden ise, her şeyde Hâlık-ı Külli Şey’e has sikkeyi göstermek daha kat’î, daha kolaydır." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah, kâinatta sebep netice münasebetini kurmuş ve icraatını da buna göre yapmaktadır. Bu açıdan bakıldığında her bir sebebin bir atası bir Âdem babası bulunmaktadır. Yoksa materyalist felsefenin iddia ettiği gibi sebepler ilanihaye sonsuza dek uzanıp gitmiyor. Her sebebin bir başlangıcı ve sonu bulunuyor.

Teselsül sebeplerin zincirleme olarak birbiri ardınca dizilmeleri; eşya ve hâdiselerin birbirine dayanarak arka arkaya gelmeleri demektir.

Madde; kâinatın, dünya ve içindekilerin yaratılmasında kullanılan malzemedir. Bir eserin yaratılmasında maddenin bizatihi hiçbir tesiri yoktur:

"Allah'ı bırakıp da taptıkları şeyler hiçbir şey yaratamazlar. Kendileri yaratılmışlardır. Onlar, diri olmayan cansız varlıklardır! Ne zaman dirileceklerinin de şuuruna varamazlar.” (Nahl Suresi, 16/20-21)

Kâinat ve canlılar Cenab-ı Hakk'ın ilmi ve dileyip yaratmasıyla vücut bulmuştur. Cansız, şuursuz, akılsız ve ilimsiz madde diğer bir maddeye tesir ederek (illet olarak) intizamlı bir eseri asla meydana getiremez.

Cenab-ı Allah'ın irade ve kudretinin taalluku olmadan maddelerin ve enerjilerin birbirlerine tesir ederek mazi cihetinde sonsuza doğru devam etmeleri ve san’atlı eserler husule getirmeleri mümkün değildir.

Teselsülün batıl olduğuna bir misal:

“İnsanı kim yaptı?” sualinin cevabı anne baba olarak verildiğinde onların da anne ve babalarına intikal edip ta Âdem Aleyhisselama kadar uzanan bir yola giriyoruz. Hâlbuki “İnsanı kim yaptı?” sualinin cevabı; “Allah yaptı” şeklinde olmalıdır. Zira insanı annesinin ve babasının yapmadığı ve yapamayacağı açık bir hakikat iken, teselsül delilinde bu hakikat bir an için bir kenara bırakılarak ilk insana kadar gidiliyor. Anne de baba da insandırlar ve insan insanı yapamaz. İnsanı yapan, onun anne ve babasını da yapandır. Bu yol Üstadımızın ifadesiyle “daha kat'î, daha kolaydır.”

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...