"Güya her bir zerresi, her bir işi bilir ve o Âmirin her bir emrini anlar ve dinler bir nefer gibi, hava içinde cereyan eden her bir emr-i Rabbânîyi dinler, itaat eder ki, bütün hayvanatın teneffüsüne ve yaşamasına ve nebatatın telkihine..." İzahı?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Az bir hava zerresinin yaptığı işler ve vazifeler o kadar çok ve sanatlıdır ki, o hava zerrelerinin bu vazife ve işlerin altından kalkması imkansızdır. Bütün bu işleri ve vazifeleri ya cüzi olan hava zerresine vereceğiz ya da her şeyin tedbir ve dizgini elinde olan Allah’a vereceğiz. Başka bir ihtimal yoktur.

Yapılan iş ve vazifelerin hikmet ve sanatları zerrenin bu işleri yapamayacağını açık bir şekilde gösterdiği için, ister istemez Allah’a ve onun kudretine vermek zorundasın. Yoksa "Zerre yapıyor." demek, cüziyi külli, küçüğü büyük yerine koymak demektir. Zira yapılan vazife ve iş külli, büyük vazifeye zahiren sebep ve vasıta olan zerre ise cüzi ve küçük. Şayet bütün bu külli ve büyük işleri zerre yapıyor dersen, zıtları birbirinin yerine geçirmiş olursun diyor Üstad Hazretleri.

Zerre gibi şuursuz cüzi ve küçük bir maddenin şuurlu, külli ve büyük vazifeleri yapması ve görmesi düşünülemez. Zerre vesilesi ile yapılan işler ne kadar çok ve güzel tasvir edilirse, zerrenin vesileliği de o nispette küçülür ve sönük kalır.

Ama "o zerrenin arkasında Allah’ın kudret cilvesi var demek" gayet zaruri ve makul bir kabuldür. Zira Allah’ın kudreti o vazife ve işlerin fevkinde bir külliyet ve büyüklüğe sahiptir. O zaman külli ve büyük bir gücün ona nispeten cüzi ve küçük işleri ve vazifeleri yapması gayet makul ve gerçekçi bir kabuldür. Hiç kimse kudretli bir zatın cüzi ve küçük işleri yapmasını ve yapabilmesini yadırgamaz. Ama şuursuz ve küçük sebeplerin büyük ve külli işlerin altından kalkmasını kabul etmek yadırganacak bir hurafedir.

Yani zerre ve zerrenin mazhar olduğu vazifeler arasında yaratma noktasında hiçbir münasebet yoktur. Zerrelerin vasıta olduğu bütün o külli ve büyük vazifeler Allah’ın kudretinin eserleri ve sanatlarıdır. Yani işleri ve vazifeleri Allah’a verince, gayet makul ve gerçekçi oluyor, zerreler bu iş ve vazifeleri yapıyor demek ise, gayet derecede imkansız bir saçmalık ve bir hurafe oluyor.

Zerrelerin bütün canlıların nefes almasında, bitkilerin döllenmesinde ve büyümesinde, canlıların hayatına gerekli maddelerin getirilmesinde, bulutların sevk edilmesinde, gemilerin denizde seyretmesinde, ses ve görüntünün nakli gibi azim işlerde araçlık etmeleri, yukardaki hükmü ve önermeyi teyit ve ispat için zikrediliyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...