Hamdin Allah’a mahsus olmasını, ezelden ebede kadar her kimden her kime karşı gelen ve gelecek olan medih ve senaların Allah’a ait olmasını nasıl anlamalıyız? İnsanların bu medih ve senaların çoğunun şuursuzca yapıldığını görüyoruz. İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Mülk umumen onundur.” Bütün mülk Allah’ın olduğuna göre, o mülkte bulunan çok güzel ve mükemmel mahluklar da Allah’ın eserleridir. Bunların tamamı Allah’ın isim ve sıfatlarının tecellileriyle meydana gelmişlerdir. O halde, hangi varlıkta hangi güzelliği seyretsek Allah’ın Cemil, Müzeyyin isimlerine ayna olduklarını biliriz. Keza, hangi varlığın eliyle ne gibi nimetlere kavuşsak bunların da tamamının Rezzak, Mün’im, Muhsin gibi cemali isimlerin aynaları olduklarını anlarız.

Güneş'in aynadaki ışığına o ayna sahip çıkamayacağı gibi, bütün bu tecelliler de ancak Allah’ın esma ve sıfatlarının güzelliklerinden ve kemalinden haber verirler. O hâlde, medih ve senalar aynalara değil, Allah’ın esmâ ve sıfatlarına yapılacaktır.

Aynalara yapılan medih ve senalar, ister şuurlu olarak ister şuursuzca yapılsınlar, hepsi o aynaların yaratıcısına aittir. Bunu bilen insanlar mümin ve arif olurlar, aksi halde cahil ve münkir kalırlar. Her iki halde de kazanan ve kaybeden insanın kendisidir. Allah’ın sonsuz kemal ve cemali insanların hamd etmesiyle ziyadeleşmediği gibi, inkârlarıyla da noksanlaşmaz.

İnsanların eliyle teşhir edilen güzel ve mükemmel eserler de yine Allah’ın ihsanıdır, esmasının tecellileridir. Arıyı bala, ağacı meyveye sebep kılan Allah, birtakım ihsanlarına da ilim adamlarını sebep kılmıştır. Onlara da gerekli medih ve sena zaten yapılmaktadır. Ancak şu da unutulmamalıdır ki, o takdire şayan insanlar yaptıkları keşifleri, Allah’ın kendilerine ihsan ettiği bütün maddî ve manevî cihazların muntazam çalışmasıyla, ayrıca güneşinden toprağına, havasından suyuna kadar sayılmayacak kadar çok şeyin onlara yardım etmeleriyle gerçekleştirmişlerdir. Bunların tamamı Allah’ın mülküdür. O insanların yaptığı tek şey bu ilahi ihsanları ve imkânları doğru kullanmalarıdır.

Mesela, görme mucizesinde insanın yaptığı tek şey gözünü açmasıdır. Beyninden güneşe kadar görmeye hizmet eden bütün sebepleri ve vasıtaları yaratan Allah’tır. İşte ilim adamlarının yaptıkları da gözlerini açmak gibi bir cüz’î harekettir, gerisi tamamen Allah’ın halk ve icadıyla gerçekleşmiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

SORULARLARİSALE 2024 ANKETİ
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...