İki güruha ayrılan ahalinin, birinci güruhunun mümeyyiz vasfı olarak, “kendini tanımaları” nazara veriliyor. Bunun ehemmiyeti ne olabilir? Zira bu hususiyet öne çıkarılıyor.

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Nefsini bilen Rabbini bilir.” hakikatinin ders verdiği gibi, Allah’ı bilmenin ilk adımı nefsini bilmek, yani kendini tanımaktır. Nefis denilince, Altıncı Söz'de açıklandığı gibi, insanın ruh ve bedeninin tümünü anlıyoruz. Buna göre söz konusu kelamı “Kendini bilen Rabbini bilir” şeklinde anlayabiliriz.

“Ey kendini insan bilen insan! Kendini oku... Yoksa hayvan ve camid hükmünde insan olmak ihtimali var!” (1)

İnsanın kendini bilmesinin ve okumasının çok cihetleri vardır. Bir kaçına değinmekle yetineceğiz.

Kendini bilme denilince, öncelikle Nur’larda sıkça nazara verilen ve ubudiyetin esası olan “acz ve fakr ve naksını bilmek” hatıra gelmelidir. İnsan, saç yapmaktan da acizdir, göz yapmaktan da, akıl yapmaktan da acizdir hafıza yapmaktan da. Diğer taraftan, bütün bunlara ihtiyacı da vardır. Bunlara muhtaç olması onun “fakrını”, bunları yapmaya güç yetirememesi ise “aczini” ifade eder.

Öte yandan, insanoğlu “yorulmak, uyumak, unutmak, bir mekâna bağlı olmak, bir anda ancak bir şey irade edebilmek” gibi nice noksanlıklarla doludur.

İşte insanın aczi onu Allah’ın kudretine istinad etmeye, fakrı İlâhî rahmetten istimdad etmeye (medet dilemeye) götürdüğü gibi, kendi noksanlıklarını düşünmesi de onu Allah’ın kemal sıfatlarını bilmeye götürür.

Kendini böylece bilen insan, Rabbinin kudretine, rahmetine ve kemaline ayinedarlık etmiş olur. Bunlar ise insanı namaz tesbihatında hülâsa edilen üç mühim vazifeye sevk eder; acziyle tesbihe, fakriyle hamde, naksıyle tekbire yönelir.

Öte yandan, insan kendisinin fâni olduğunu bilmekle bütün fânileri bu dünyada bir süre misafir ve imtihan eden, sonra başka bir âleme sevk eden Rabbinin Bâki olduğunu bilir.

“Hem Sen Bâki'sin! Çünkü biz, fena ve zevalimizde Senin devam ve bekanı görüyoruz.” (2)

İnsan fani olduğu gibi hâdistir de. Yani, bir zaman yok iken sonradan yaratılmış ve varlık sahnesinde boy göstermiştir. Bu haliyle de Allah’ın Kadîm ve Ezelî olduğunu gösterir.

Öte yandan, insan, kendisine verilen ilim, irade, kudret gibi sıfatları vahid-i kıyasî ittihaz ederek Rabbinin sıfatlarını ve şuunatını tanır.

Kendimizi tanımamızın çok önemli bir yönü de bu sıfatlarımızı böylece kullanmamızdır.

Bir de, insan, “ahsen-i takvimde yaratılmıştır, bütün esmanın cilvelerine mazhardır ve istidadı bütün varlıklardan üstündür.” İşte, insanın “bu büyük sermayenin şuurunda olması” da kendini tanımasının mühim bir cihetidir.

(1) Sözler, Otuz Üçüncü Söz.

(2) Mektûbât, Yirminci Mektup, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...