On Birinci Söz

İçerikler


  1. On Birinci Söz’ün başında zikredilen sûre ile konunun alâkası hususunda bilgi verebilir misiniz? Yani “hikmet-i âlemin tılsımı, insanın hilkatinin muamması ve namaz hakikatinin remizleri” sûrede nazara veriliyor mu?

  2. On Birinci Söz'deki temsili bir şema halinde izah eder misiniz?

  3. "Hakikat-i Salât" nedir, açıklar mısınız?

  4. Temsildeki gizli hazinelerden maksat nedir? Bunların gizli kalmasının hikmeti ne olabilir?

  5. "Sanayi-i garibedeki mahareti, fünun-u acibedeki marifeti ve ulûm-u bediaya ilim ve ıttılaı" nasıl anlamalıyız. Birer misalle farklarını izah edebilir misiniz?

  6. Her cemal ve kemal sahibi, kendi cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesi sırrının; Cenâb-ı Hak ve insanlar açısından değerlendir misiniz? Bu, bir ihtiyaçtan mı geliyor veya iradî bir tasarruf mudur?

  7. "Cemal ve kemal-i manevîsini iki vecihle müşahede etme; yani biri bizzat nazar-ı dekaik aşinasıyla, diğeri ise gayrın nazarıyla bakma" hususunu nasıl anlamalıyız? Buradaki “cemal ve kemal-i manevî” ifadesi ne manaya geliyor?

  8. "Her bir taifeye layık bir sofra" tayin edilmesini nasıl anlamalıyız?

  9. “Her bir sofranın yüz sanayi-i latifenin eserleriyle vücud bulması” ifadesini açar mısınız?

  10. “Aktâr-ı memleketindeki ahali ve raiyyetini seyre, tenezzühe ve ziyafete davet etti.” ifadesinde; “aktar-ı memleketin ahali ve raiyyeti”nden maksat nedir?

  11. Sonra bir Yaver-i Ekrem’ini tarif edici olarak göndermesinde bir şahıs nazara veriliyor. Diğer peygamberler ve mürşidler burada zâhiren ifade edilmiyor. Bu meselenin hikmeti nedir?

  12. Saray ve müştemilatının derûnundaki manzum murassalar ve mevzun nukuş nazara veriliyor. Acaba derunundaki vaziyet ile zahirdeki muamelat farklı mı cereyan ediyor? “Manzum murassa ve mevzun nukuş” hakkında bilgi verir misiniz?

  13. Sanatların inceliklerini ve derunundaki mânâları düşünürken Yaver-i Ekrem’in sesini işitmesi mevzuunda; acaba Yaver-i Ekrem işitilmese ve bilinmese dahi, insanların bu incelikleri düşünmeleri ve muhakeme etmeleri yaratılışlarının bir gereği değil midir?

  14. "Kasrın ustası olan Cenâb-ı Hakk’ın bu sarayı yapmasıyla, kendini ahaliye tanıtması, tezyinatla kendini ahaliye sevdirmesi, ihsanat ile ahaliye muhabbetini izhar etmesi, in'am ve ikramlarla şefkat ve merhametini göstermesi,.." İzah?

  15. İki güruha ayrılan ahalinin, birinci güruhunun mümeyyiz vasfı olarak, “kendini tanımaları” nazara veriliyor. Bunun ehemmiyeti ne olabilir? Zira bu hususiyet öne çıkarılıyor.

  16. "Bu Söz’de ele alınan üç konudan birisi hilkat-i insanın muamması olarak nazara veriliyor. İnsanoğlunun yaratılışının bir muamma olmasının imtihan sırrıyla bir alâkası var mıdır?

  17. "Onların şu edepli muamele ve vaziyetleri o padişahın hoşuna geldiğinden, onları has ve yüksek ve tavsif edilmez diğer bir saraya davet etti, ihsan etti." cümlesini izah eder misiniz?

  18. Her iki güruh için de akıl ve kalp ön plana çıkarılıyor. Önce aklın, daha sonra kalbin nazara verilmesinin hikmeti nedir?

  19. İçilmeyen, fakat bazı şeyler için ihzâr edilen iksirler, nelerdir?

  20. "Ey benimle bu hikâyeyi dinleyen arkadaş! Elbette anladın ki, o hâkim-i zîşan, bu kasrı şu mezkûr maksatlar için bina etmiştir. Şu maksatların husulü ise iki şeye mütevakkıftır..." İzah eder misiniz?

  21. Peygamberlere neden ihtiyaç var; peygamberler olmadan insanlar ilahi kitapları anlayamaz mıydı?

  22. Sarayın ve müştemilatının yaratılmasının ve bekasının temel gayesi olarak; "Yaver-i Ekrem’in varlığı ile ahalinin onu dinleyip itaat etmesi" gösteriliyor. Bu âlemin Allah’a bakan veçhesi, en mühim maksat ve gayesi değil mi?

  23. On Birinci Söz'deki iki güruhun karşılaştırılmasını şematik usulle yapar mısınız?

  24. "O melik ise, ezel-ebed sultanı olan bir Zât-ı Mukaddestir ki, yedi kat semâvât ve arz ve içlerinde olan her şey, kendilerine mahsus lisanlarla o Zâtı takdis edip tesbih ediyorlar." Şerir şeyler nasıl Cenab-ı Allah'ı tesbih ediyor? Üstad her şey diyor?

  25. "Melik-i Kadîr ki, semavat ve arzı altı günde yaratarak arş-ı rububiyetinde de durup,.." Arş-ı rububiyette durmak ne demektir? Semâvat ve arzın altı günde yaratılması meselesini izah eder misiniz?

  26. "Kâinat sahifesinde âyâtını yazan ve güneş, ay, yıldızlar emrine musahhar, zîhaşmet ve zîkudret sahibidir." cümlesini izah eder misiniz?

  27. "O sarayın menzilleri ise, şu on sekiz bin âlemdir ki, herbirisi kendine lâyık bir tarzla tezyin ve tanzim edilmiştir." Buradaki "On sekiz bin âlem" meselesini açar mısınız?

  28. On Birinci Söz'de temsilden hakikate geçerken; "Ocak ve matbah ise kalbinde ateş taşıyan..." ifadesi kullanılıyor. Ancak temsilde bu ifade geçmiyor, nasıl anlamalıyız?

  29. “Dünya misafirhanesinde cin ve ins ve insanın hizmetkârları olan hayvanlara işarettir." Seyir ve ziyafete davet edilenler içerisinde meleklerin olmamasını ve hayvanatın dâhil edilmesini nasıl yorumlarsınız?

  30. Kur’an’ın, "kitab-ı kâinatın âyâtının müfessiri" olmasını izah eder misiniz?

  31. On Birinci Söz'deki temsilî hikâye ile hakikatlerin mukayeseli tablosunu yapar mısınız?

  32. Zülcenaheyn olan Üstad kimdir ve bu vasıf ne manaya geliyor? Diğer üstadlarda bu vasıf bulunuyor mu?

  33. Bahtiyar olan cemaatin kendilerini enva-ı ibadatın fihristesi olan namaz ile vazifeli gördükleri ifade ediliyor. “Namazın diğer ibadetlerin fihristesi olmasını” biraz açar mısınız?

  34. Müminlerin kendilerini namaz ile birçok makamat-ı âliye içinde çok latif vazifelerle telebbüs etmeleri, sadece namaz içerisinde mi oluyor? Bu risalede namazın mânası nasıl ders veriliyor, nasıl anlamalıyız?

  35. “Namazın mütenevvi ezkâr ve harekâtiyle işaret ettiği vezaif ve makamatı mufassalan gördüler.” ifadesinde nazara verilen yüksek mânalar herkes için geçerli midir?

  36. "Âsâra bakıp, gaibâne muamele sûretinde, saltanat-ı Rububiyetin mehâsinine temâşâger makamında kendilerini gördüklerinden, tekbir ve tesbih vazifesini eda edip ‘Allahu ekber’ dediler." İzah eder misiniz?

  37. "Esmâ-i kudsiye-i İlâhiyenin cilveleri olan bedâyiine ve parlak eserlerine dellâllık makamında görünmekle, Sübhanallah Velhamdülillâh diyerek takdis ve tahmid vazifesini ifa ettiler." İzah eder misiniz?

  38. "Rahmet-i İlahiyenin hazinelerinde iddihar edilen nimetlerini zahir ve batın duygularla tadıp anlamak makamında şükür ve sena vazifesini edaya başladılar." İzah eder misiniz? Zâhir ve bâtın duygular ve sofralarından maksad nedir?

  39. Esma-i İlâhiyenin definelerindeki cevherlerden maksat nedir? Hangi manevî cihazat ve mizanlar ile tartıp bilinebilir? Bu makamda olanların “tenzih ve medih vazifelerini” yapmaları o makamın icabı mıdır?

  40. “Mistar-ı kader üzerinde kudret kalemiyle yazılan mektubat-ı Rabbaniye"ye bir iki misal vererek, “tefekkür ve istihsan” vazifelerinin nasıl ifa edildiğini biraz açar mısınız?

  41. "Eşyanın yaratılışında ve masnuatın sanatındaki latif incelik ve nazenin güzelliklerden" ne anlamalıyız? Bunları temaşa etmek hususî bir ikram-ı ilahî midir?

  42. “Evvelen âsâra bakıp gaibane muamele-i ubudiyetle tefekkür vazifesini ifa ederek, Sâni-i Hakîmin muamelesine ve ef’aline bakmak derecesine” çıkmayı nasıl anlamalıyız? Bunun hâzırane bir muamele sûretine intikali nasıl oluyor?

  43. "Hâlık-ı Zülcelalin kendi sanatının mucizeleriyle kendini zîşuura tanıttırmasına karşı hayret içinde bir marifet ile mukabele ederek سُبْحَانَكَ مَا عَرَفْناَكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ dediler..." İzah eder misiniz?

  44. "Rahmân’ın, kendi rahmetinin güzel meyveleriyle kendini sevdirmesine karşı..." Buradaki meyvelere örnek verir misiniz?

  45. Mün’im-i Hakiki’nin tatlı nimetleriyle terahhum ve şefkatini göstermesine karşı, şükür ve hamd ile mukabele etmek, mertebelerini nasıl anlamalıyız?

  46. “Senin hak şükrünü nasıl eda edebiliriz? Sen öyle şükre lâyık bir meşkûrsun ki, bütün kâinata serilmiş bütün ihsânâtın açık lisan-ı hâlleri, şükür ve senânızı okuyorlar..." Devamıyla birlikte açar mısınız?

  47. "Âlem çarşısında dizilmiş ve zeminin yüzüne serpilmiş bütün nimetlerin ilânâtıyla hamd ve medhinizi bildiriyorlar." Nimetlerin şükür ve hamdetmesi nasıl oluyor?

  48. "Cemal ve kemal ve kibriyasının izharına karşı, Allahu ekber deyip tazim içinde bir acz ile rükua gitmek, mahviyet içinde bir muhabbet ve hayretle secde edip mukabele..." İzah eder misiniz?

  49. "Cenâb-ı Hakk’ın kendi sanatının harikalarını ve antikalarını sergilemesine karşı, Maşallah diyerek takdir etmek, ne güzel yapılmış deyip istihsan ederek, Barekallah diyerek müşahade etmek, sonra amenna deyip şehadet etmek,.." İzah?

  50. “Geliniz, bakınız,' hayran olarak Hayye ale’l-felâh deyip herkesi şahit tutmakla mukabele ettiler." Bu daveti ‘namaz kılarak felah bulunuz’ diye anlıyorduk. Üstad değişik bir cihetini ortaya koyuyor. ‘Hayye ale’l-felâh’ ile alâkalı açıklama yapar mısınız?

  51. "Sonra Rabbulâleminin uluhiyetinin izharına karşı; zaaf içinde aczlerini, ihtiyaç içinde fakırlarını ilandan ibaret olan ubudiyet ile ve ubudiyetin hulasası olan namaz ile mukabele ettiler." cümlesini izah eder misiniz?

  52. "Daha bunlar gibi gûna-gûn ubudiyet vazifeleri ile şu dâr-ı dünya denilen mescid-i kebirinde, farîza-i ömürlerini ve vazife-i hayatlarını edâ edip ahsen-i takvim sûretini aldılar." İzah eder misiniz? Gûna-gûn ubudiyetten maksat nedir?

  53. "İmanlarına mükâfat olarak saadet-i ebediyeye ve İslâmiyetlerine ücret olarak dâr’üs-selâma..." Cennet ile dârü's-selam arasında bir fark var mıdır?

  54. "Emin bir halife-i arz... Göz görmemiş ve kulak işitmemiş ve kalb-i beşere hutur etmemiş... Onlara ebediyet ve bekà verdi." izah eder misiniz?

  55. "Ebedî ve sermedî olan bir cemâlin seyirci müştâkı ve âyinedar âşıkı, elbette bâki kalıp ebede gidecektir." İzah eder misiniz?

  56. “Füccar ve eşrar olan diğer güruh ise; haddi buluğ ile şu âlem sarayına girdikleri vakit,..” cümlesinde hadd-i büluğun nazara verilmesinin sebebi nedir?

  57. "Ehl-i küfrün, az bir zamanda nihayetsiz cinayet işlemeleri ve nihayetsiz bir azaba müstahak olmaları" ne demektir?

  58. "Âyâ, zannediyor musunuz ki, vazife-i hayatınız yalnız terbiye-i medeniye ile güzelce muhafaza-i nefis etmek, ayıp olmasın, batın ve fercin hizmetine mi münhasırdır?" cümlesini izah eder misiniz?

  59. "Hayatınızın makinasında dercedilen şu nazik letaif ve manevîyat ve şu hassas âzâ ve âlât ve şu muntazam cevarih ve cihazat..." Letaif, maneviyat, cevarih, cihazat, âzâ ve âlât için birer misal verir misiniz?

  60. "Biri, Cenâb-ı Hakk’ın bütün nimetlerinin her bir çeşitlerini ihsas ettirip şükrettirmek. İkincisi, Esma-i Kudsiye-i İlâhiye’nin bütün tecelliyatının aksamını birer birer o cihazat vasıtasıyla bildirip tanıttırmak." Bu iki gaye arasındaki fark nedir?

  61. "Bir kağıt içinde bazı şeyler yazılı olarak onun cebine koydu, ticarete gönderdi." Buradaki "kâğıt" nedir?

  62. "İnsanın sermayece en âlâ hayvandan elli derece yüksek olduğu halde, en ednasından elli derece aşağı düşmesi..." Burada mukayese edilen en âlâ ile en ednadan maksat nedir? Ayrıca; elli derecelik nisbet neye göredir?

  63. On Birinci Söz'de bulunan hayatın gayesi, mahiyeti, sûreti bölümlerinin, Kur'an ayetlerinden me’hazları var mıdır; hangi ayetlerdir?

  64. Hayatın gayesindeki dokuz emirde geçen; "Duygular terazileri ile İlahi nimetleri tartmak ve küllî şükretmek" idrak ve marifet ile mi, yoksa duyguların mizan ve zevkleri ile mi ilgilidir? Ayrıca, külli şükrün bununla ilgili olmasının hikmeti nedir?

  65. "Fıtratta vaz'edilen cihazatın anahtarları ile Esma-i Kudsiye-i İlâhi'nin gizli definelerini açmak..." cümlesi ne manaya geliyor?

  66. "Şu teşhirgâh-ı dünyada mahlukat nazarında esma-i ilâhiyenin garip sanatlarını ve latif cilvelerini bilerek hayatımızla teşhir ve izhar etmemiz..." ne demektir?

  67. Lisan-ı hal ve lisan-ı kal ile dergâh-ı rububiyete karşı ubudiyet nasıl ilan edilebilir? Dördüncü emri izah eder misiniz?

  68. "Esmâ-i İlahiye’nin cilvelerinin verdikleri letaif-i insaniye murassatı ile bilerek süslenip o Şahid-i Ezelinin nazar-ı şuhud ve işhadına görünmeyi..." Burayı açarak Beşinci emri izah eder misiniz?

  69. "Zevilhayat olanların, tezahürât-ı hayatiye denilen, Hâlıklarına tahiyyâtları; ve rumûzât-ı hayatiye denilen, Sânilerine tesbihatları; ve semerat ve gayât-ı hayatiye denilen, Vâhibü’l-Hayata arz-ı ubûdiyetlerini..." altıncı emri izah eder misiniz?

  70. "Yedincisi: Senin hayatına verilen cüz’î ilim ve kudret ve irade gibi sıfat ve hallerinden küçük nümunelerini vahid-i kıyasî ittihaz ile, Hâlık-ı Zülcelâlin sıfât-ı mutlakasını ve şuûn-u mukaddesesini o ölçülerle bilmektir..." Devamıyla açıklar mısınız?

  71. "Mevcudatın her biri kendine mahsus bir dille Hâlıkının vahdâniyetine ve Sâniinin rububiyetine dair mânevî sözlerini fehmetmektir." Sekizinci emri izah eder misiniz?

  72. "Dokuzuncusu: Âcz ve zaafın, fakr ve ihtiyacın ölçüsüyle kudret-i İlahiye ve gınâ-yı Rabbaniyenin derecat-ı tecelliyatını anlamaktır." Dokuzuncu emri izah eder misiniz?

  73. "Şimdi kendi hayatının mahiyetine bak ki, o mahiyetinin icmâli şudur:.." Burayı izah eder misiniz?

  74. Hayatın sûreti ve tarz-ı vazifesinin "bir kelime-i mektube, kudret kalemi ile yazılmış hikmetnüma bir söz" olması ve görünüp, işitilip esmâ-i hüsnâya delâlet etmesi ne demektir?

  75. Hayatın, "tecelliyat-ı ehadiyete ve cilve-i samediyete ayinelik etmesini" izah eder misiniz?

  76. "Hayatın saadet içindeki kemali ise; hayatın ayinesinde temessül eden Şems-i Ezelînin envarını hissedip sevmektir. O’nun muhabbeti ile kendinden geçmektir. Kalbin gözbebeğinde aks-i nurunu yerleştirmektir." İzahı?

  77. "Kalbin gözbebeğinde aks-i nurunu yerleştirmektir." cümlesini izah eder misiniz?

  78. Hadisteki; "Ben semavata ve zemine sığmadım, ama bir müminin kalbine sığdım." ifadesini nasıl anlamalıyız? Arş, kalpten daha güzel ve geniş bir tecelligah değil midir? Oraya neden sığmıyor da müminin kalbine sığdım deniyor?

  79. On Birinci Söz'ün sonundaki Farisi hadisin manası ve nazara verilen ayetlerin kısaca meallerini öğrenebilir miyiz?

Yükleniyor...