"Kader, ilmin bir nevidir ki, her şeyin manevi ve mahsus kalıbı hükmünde bir miktar tayin eder. Ve o miktar-ı kaderi, o şeyin vücuduna bir plan, bir model hükmüne geçer." İzah eder misiniz?
Cevap
Değerli Kardeşimiz;
Bir binanın ilk merhalesi plan ve proje kısmıdır. Binanın bütün teferruat ve tafsilatı öncelikle bu plan ve programda tayin ve tespit edilir.
Kâinat aynı bu bina gibi önce Allah’ın ilm-i ezelisinde her şeyiyle takdir edildi, sonra da o kader planına göre bu kâinat ve içindeki mahlukat onun (c.c)kudret ve iradesi ile vücuda çıkarıldı.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Yazar:
Kategorileri:
Okunma sayısı : 8.070
Yorumlar
"Kader, ilmin bir nev’idir." cümlesini biraz daha açar mısınız?
Bir alim bir konu hakkında güzel ve açıklayıcı bir kitap yazsa, bu kitap o alimin ilminin kağıda ve kitaba dökülmüş hâli olur. Kitap alimdeki ilmin cisimleşmiş ve somutlaşmış bir şekline bürünmüş olur. Ama yazılan bu kitap alimin bütün ilmini yansıtmaz, sadece bir kısmını yansıtır.
Kader, levh-i mahfuz gibi mahluk ve yaratılmış şeylerde, Allah’ın ezeli ve ebedi ilminin kitaba ve levhaya dökülmüş bir halidir. Kaderin ilahi ilmin bir türevi bir çeşidi olması da bu manaya geliyor.
Yalnız kader ve levh-i mahfuz ilahi ilmin tamamını içine alan, onu ihata eden bir özelliğe sahip değildir. Kaderdeki ilim ve takdirat, Allah’ın müsaade ettiği kadardır, bu sebeple "kader eşittir Allah’ın ilmi" diyemeyiz. Allah’ın ilmi ezeli ve genel iken, kader özel ve ezeli ilme göre sınırlıdır.
Kader levhası mahlukat (yaratılmış her şey) ile sınırlıdır. Allah’ın ilmi ise sınırsız ve ezelidir. Kader Allah’ın ilminin bir nevi bir kısmı olabilir, ama tamamı değildir.
İlm-i İlahinin bir nevi de kazadır. Üstadımız bu konuyu şöyle izah eder:
(1) bk. Şualar, On Beşinci Şua, İkinci Makam.
Kader ilmin bir nev'i ise; ilmin diğer nevileri neler olabilir?
Kader, Allah’ın ezeli ilmine nispet edilen bir defter, bir levhadır. Hatta insanın hafızası, ağacın çekirdeği, bitkilerin tohumları da ezeli ilmin bir tecellisi bir leması olması yönü ile tıpkı kader gibi bir çeşit ilimdirler. Kaderi bu küçük ilim türlerinden ayıran şey, kaderin daha büyük daha kuşatıcı bir ilim levhası olmasıdır. Yani kader ve ona benzeyen bütün tecelliler, Allah’ın ezeli ilminin bir yansıması bir tecellisi oluyorlar.
Canlıları inceledikten sonra teşekkül eden biyoloji kitabı bir cihetle bir ilim nevidir, kainattaki kanunları inceleyen kimya fenni de ilmin bir türüdür. İmam Gazali Hazretlerinin o muhteşem ilmi de bu ilmin bir türüdür. Yani kainatta ne kadar ilim türü varsa, hepsi Allah’ın ezeli ilminin bir leması bir şulesidir. Kader ise bu ilim türleri içinde en azim ve en haşmetli olanıdır. Ama hepsinin memba ve kaynağı yine Allah’ın ezeli ilmidir.