"Kâinat ve bütün mahlûkatın icadında bütün mâniler bir cilve-i irade ve teveccüh-ü emr-i Rabbânîye karşı … Enva-ı mahlûkatı icad eder, hiçbir şey ona ağır gelmez." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
Kâinatta ihdas edilmiş sebepler; Allah’ın yaratmasına ve yaratmasındaki mutlak kolaylığa bir engel ve zorluk teşkil edemezler. Sebepler sadece birer perde ve vesiledirler. Allah için zaten -hâşâ- kolay ve zor diye bir şey söz konusu değildir.
Ama insan her şeyi sebepler tahtında düşündüğü için; Allah’ın her şeyi mutlak bir kolaylık içinde yaratmasını idrak etmede zorlanıyor. Üstad Hazretleri de bu mutlak kolaylığı izah etmek için bu izahatı yapıyor.
Mesela, ağacın kökü ile meyvesi arasındaki mesafede gövde, dal, budak ve yaprak gibi birçok cüzler ve parçalar bulunuyor. Kökün bir meyveyi idare edebilmesi için aradaki bütün parçaları da idare etmesi gerekiyor ki; bu zahirde çok zor ve meşakkatli gibi görünüyor. Üstad Hazretleri; bu cüz ve parçaların bir zorluk çıkarması şöyle dursun, kökün en uzaktaki meyveyi idare etmesinde bir kolaylık vesilesi olduğunu ifade ediyor. Tıpkı telefon tellerinin uzaktaki bir yere ulaşmaya vesile olması gibi...
Evet, telefon telleri sayesinde Hakkâri’deki birisi ile İstanbul’daki birisi anında ve rahatlıkla konuşabiliyor. Demek bu teller araya girerek zorluk değil, suhulet ve kolaylığa vesile oluyorlar. Aynı mâna ve mantık; ağacın kökü ile meyvesi arasında da geçerlidir. Kök ile meyve arasında bulunan gövde, dal, budak ve yaprak gibi cüzler ve parçalar kökün meyveye ulaşmasında engel ve zorluk değil, kolaylık ve vesile oluyorlar.
Ruh, beden ülkesinin sultanıdır, bedenin tamamını idare eder. Ruh için, uzak-yakın farkı yoktur; bedenin bütün ihtiyaçlarına aynı anda cevap verir; bütün hücreleri birlikte ve bir anda idare eder. Eli çalıştırır, ayağı yürütür; gözden bakar; dilden söyler, kulaktan işitir, yani, bütün âzalarda tasarruf eder. Bedeni istediği yere götürür, gezdirir, dilediği işte çalıştırır.
Allah’ın bir şeyi yaratması ile bütün varlığı yaratması, bir mahlûluku idare etmesiyle bütün mahlûkatı idare etmesi müsavidir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü