"Kalb ile vicdan, nur-u iman sayesinde hakaik-i ilahiyenin tecellisine ... musiki dairesidir." Kalbi maddî ve manevî olarak ayırmak mı gerekiyor? Beynin maddî yapısını nasıl anlayacağız?

Değerli Kardeşimiz;

Kalb, imanın mahalli, esma-i ilâhiyenin tecelligâhı, bütün feyizlerin ma’kesi ve manevî duyguların merkezidir. Karar verme veya vermeme vazifesini gören, akıl ve vicdan gibi kanallar ile beslenen bir latifedir. Akıl dış âlemden gelen malumatı kalbe gönderir.

Vicdan ise; insanın fıtratına derç edilmiş, hakikat miyarıdır. Vicdan; bir nevi insanın iç âleminin mizanlarını kalbe gönderen bir kanaldır.

Bu iki kanaldan gelen malumatlar, kalp denilen latifede depolanır. Kalp bu malumatlara göre tekâmül eder ve şekillenir. Kalb, bu malumatlar ışığında yolunu seçer ve ona göre yaşar. Bu yüzden kalb, insan mahiyetinin en mühim bir latifesidir.

Üstad bu manayı şöyle özetliyor:

"İhtar: Kalbden maksat, sanevberî (çam kozalağı) gibi bir et parçası değildir. Ancak, bir lâtife-i Rabbaniyedir ki, mazhar-ı hissiyatı vicdan, mâkes-i efkârı dimağdır."(1)

Yani kalbin bir maddî, bir de manevî yüzü vardır. Maddî yüzü tıbbın sahasına girer, manevî yüzü ise dinin sahasıdır.

Maddî kalb, çam kozalağı şeklinde, kılcal damarlara kadar kan pompalayan ve insan hayatını devam ettiren bir organdır. Diğeri ise, şuur, vicdan, idrak ve muhabbet gibi manevî âlemlerin merkezi olan rabbanî bir latifedir. İşte insanın asıl kıymeti ve hakikati bu manevî kalp sayesinde anlaşılır ve bilinir.

Üstad'ın izah ettiği kalb manevî kalbtir. Beyin ile akıl arasında da benzer bir münasebet vardır. Beyin maddî bir organdır, akıl ise mücerred ve manevî latifedir. Tabiî aralarında bizim anlamakta zorluk çektiğimiz ince ve latif bir alaka bulunabilir.

Beyin ve kalbin maddî yapısı, fen ilimlerinin sahası olduğu için, burada söz sahibi ilim adamlarıdır. Akıl ve muhabbetin mahalli olan kalb ise dinin sahasıdır. Burada da söz din âlimlerinindir. Bunları birbirlerine karıştırmamak gerekir.

(1) bk. İşaratü'l-İ'caz, Bakara Suresi 7. Ayet Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü