Katre Risalesi'nde elli beş lisandan ilk dördü olarak verilen "muvazenet, tanzimat, intizam, ittirad" delillerinin farkları nelerdir, biraz açıklar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Muvazenet: Ölçmek, iki şeyin vezince birbirine denk olması ve uygunluk haline denir. Şiirin mısraları arasında nasıl bir denge ve uyum varsa, kâinat ve içindeki unsurların arasında da mükemmel bir uyum ve vezin vardır.

Tanzimat ve intizam: Her şeyin bir tertip, bir nizam üzere olması demektir ki, intizamın en büyük delili eşyanın hikmet ve faydalarıdır.

Evet, kâinatta en küçük şeyden en büyük şeye kadar her şeyde bir hikmet, bir fayda, bir maslahat vardır. Faydasız ve hikmetsiz hiçbir şey yaratılmamıştır. Bütün bu hikmet ve faydalar bize sonsuz hikmet sahibi Hakîm bir Zât’ı gösterip tanıttırıyor. Kâinatta hikmet ve faydanın hükmettiğini bize gösteren en zahir delil ise bugünkü fen ilimleridir. Mesela; tıp ilmi insan bedeninde çalışan hücrelerden organlara kadar her şeyin mükemmel bir hikmet ve vazife ile çalıştıklarını gösteriyor.

Bu tanzim ve intizam arkasında da tedvir ve tenvir fiilleri görünüyor. Yani bütün bu harika işler, ancak her şeyi çekip çevirecek sonsuz bir kudret ve nihayetsiz bir ilim ile mümkündür. Bütün bu fiillerin arka cephesinde Allah’ın isim ve sıfatları Güneş gibi parlıyor ve kendisini gösteriyor.

Ittırad: Her şeyin saat gibi intizamlı çalışması, sıra ile birbirini takib ederek hareket etmesi demektir. İntizam, bir şeyin planlı ve tertip üzerine kurulması iken, ıttırad o tertibin ahenk içinde devam etmesidir. Mesela kalp intizamlı bir şekilde yaratıldı ve çalıştırıldı. Ittırad ise o kalbin sürekli ritmik bir şekilde çalışmasını temin ediyor.

“İntizam; her şeyin kâinattaki nizama uygun hareket etmesi, ıttırad ise bu intizamlı hareketlerin birbirini tamamlayarak bir saat gibi çalışması demektir. Organlarımızdaki intizam ve ıttırad bunun en açık delilidir. Bütün varlık âlemini, bütün sistemleriyle böyle harika bir intizam altına alan ve ıttırad üzere çalıştıran bir mutasarrıf vardır. Ve kâinat O’nun
varlığına şehadet etmekle “ اَللّٰهُ لاٰ اِلٰهَ اِلاَّ اَللّٰهُ هُوَ hakikatini ilân ediyor.”

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

Halid33
Allah sizlerden razı olsun sayfanızdan çok yararlanıyorum notda alıyorum hakkınızı helal edin..
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yükleniyor...