Kur'an'ın nazmındaki cezalete misal olarak Bakara Sûresinin ilk ayetleri veriliyor; bu ayetlerde nasıl bir cezalet mu’cizesi görülüyor?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Öncelikle nazm ve cezalet kavramlarını anlamaya çalışalım:

Nazm kelimesi inci gibi kıymetli taşları dizmek, sözü birbiri peşinden söylemek manalarına gelir. Istilahi olarak, tutarlı delaletler ortaya çıkarmak için mana bakımından uyumlu lafızların aklın uygun gördüğü tarzda biraraya getirilmesidir. (Tehânevi,Keşşaf,II).

Manaları sınırlı lafızların nazımla biraraya gelmesiyle sayısız denilecek kadar manalar zuhur etmektedir. Bir bakıma manaların manevi nazmı lafızların manalarına in’ikas etmiş lafzî nazma yol açmıştır diyebiliriz. İşarâtu’l-İ’caz tefsiri baştan sona Kur’an-ı Kerim’in vech-i i’cazının nazım yönünü ele almıştır.

Cezalet: Lafzın metaneti ve ağızdaki tatlılığı ve kulağa verdiği lezzeti ifade eder.

* Başka bir tarifte cezalet lafza ıtlak edilirse rakik(yumuşak)’in zıddı, diğerlerine tatbik edilirse kıllet(azlık) zıt manasını ifade eder.

Buradan anlaşılıyor ki cezalet hem kelamdaki sağlamlığı, kalınlık ve çarpıcılığı hem de tatlılık ve kulağa hoş gelmeyi ifade eder. İki mana telif edilebilir. Yani nazımdan neşet eden mana bolluğu ile belagattan hissesi olanların zihinlere tezahür eden haşmet içinde hasıl olan halavetle kalblerin mütekellime muhabbet duymasıdır.

İşte burada nazımdaki cezalet gösterilmiştir. Cezalet kelimelerde, lafızlarda, heyetlerde, kelamlarda olabilir. Bakara Suresinde geçen ikinci misaldeki âyet cümledeki hey’at noktasında ele alınmıştır. Nazım cihetinde cümleyi oluşturan lafızlar arka arkaya inci gibi dizilmiş. Ortak mana olan sadakanın şartlarına her bir lafızla işaret edilmiştir. Neticede cezaletin yukarıda bahsedilen hasiyetleri tezahür etmiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...