"Kuvvet ve suretler, a'raziyetleri cihetiyle... " cümlesindeki, "kuvvet ve suret" ifadelerini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Mahlukat, temel ve esas açısından iki sınıftır. Biri cevher, diğeri araz. Cevher: kainatta asıl olan, eşyanın özü, varlığı başka sebebe dayanmayan, kendi ile kaim olan şeylere denir.

Araz ise: Varlığı cevhere bağlı olan, kendi ile kaim olmayan hâl ve keyfiyetlerdir.

Cevher olmasa, araz da olmaz. Buna misal olarak, ruh ve cesedi verebiliriz. Ruh cevher, ceset ise araz dır. Ruh olmasa, cesette olmaz.

Araz, hiçbir zaman cevher olamaz ve cevhere dönüşemez. Bu yüzden bir tür ve neve kaynaklık ve sebebiyetlik yapamaz.

Buradan şu anlaşılıyor ki eşya içinde hiçbir tür birbirine sebep ve yaratıcı olamaz. Sırf hiçlik ve yokluktan yaratılıyorlar. Araz, yaşlık, kuruluk, renkler gibi değişen ve sabit olmayan tüm vasıflar anlamında kullanılır. Kuvvet ve suretler de araz sınıfından olunca, herhangi bir tür ve cevheri teşkil etmesi imkansızdır.

Burada asıl anlatılan mana, kainat içinde cevher ve arazların yaratma ve ihtira, yani hiçten var etme gibi sıfatlarla vasıflanamayacağı ihtar ediliyor. Kuvvet ve suretler de araz sınıfından olduğu için, birbirine zıt ve farklı tür ve cevherlerin yaratılması ve var edilmesinde etkisinin olmadığı vurgulanıyor.

Kuvvet, Allah’ın irade sıfatından gelen ve eşyanın arasındaki birtakım ilişkileri tanzim eden kurallardır. Misal, suyun kaldırma kuvveti, yerin çekme kuvveti gibi. Bu kuvvetler, cevherle kaim olduğu için, kendi başlarına varlığı olmayan arazlar ve keyfiyetlerdir.

Mesala, su olmasa suyun kaldırma kuvveti de olmaz. Yani, varlığı suya bağlıdır. Güneş'in çekme kuvveti, Güneş'in varlığına bağlı bir keyfiyettir. Güneş olmasa o da olamaz.

Suretler ise, cevherin varlığı ile varlığı devam eden, cevherin arızi görünüş ve şekilleridir. Değişken ve kararsızdır. Misal, elmanın sureti araz değil de cevher olsa idi, asla değişme ve başkalaşmaya maruz kalmazdı.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

baybarshan
Bunca ansiklopedilerde cevher ve araz maddelerini okumustum,tam anlamlarini kavrayamamistim.Yukardaki açilamanizdan hemencecik kavradim.Essükrülillah...
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...