Mahlukatın özellikleri ve vasıfları; Cenab-ı Hakk’ın zat, sıfat, esma, şuunat-ı İlahiyesine göre izafi ve nisbi mi kabul ediliyor? İzah edebilir misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

İzafî ve nisbî kelimeleri yerine Üstad Hazretlerinin “vahid-i kıyasî” ifadesini kullanmak daha uygun olur diye düşünüyoruz.

Allah’ın varlığı vacib, insanınki mümkün olduğuna göre, insandaki sıfatlar ve kabiliyetler Allah’ın sıfat ve şuunâtından haber vermekle, vahid-i kıyasî olarak onların varlığını bilmemize yardım ederler. Bununla birlikte Allah’ın zatı mahlukata benzemediği gibi, bu sıfat ve şuunâtın da Allah’ın sıfatlarına ve şuunâtına hiç benzemeyeceği hatırdan çıkarılmamalıdır.

İnsan, masnuiyetine ve merzukiyetine yani bir canlı varlık olarak yapıldığına ve rızıklandırıldığına bakarak Allah’ın Sani ve Rezzâk isimlerini okur. Ama çok iyi bilir ki, insanın sınırlı sıfatları Allah’ın mutlak ve sonsuz sıfatlarını hakkıyla anlamaya yetmez, ancak onların varlığından haber verir.

Üstadımızın; "...hakikat-ı mutlaka mukayyed enzar ile ihata edilmez." (Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Üçüncü şule) sözü bu gibi tefekkürlerde öncelikle nazara alınmalıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü