"Senin hayatının gayelerinin icmali dokuz emirdir." Buradaki ikinci ve yedinci gayeler arasındaki fark nedir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Üstad'ımız 33. Söz'ün 31. Penceresinde insanın üç vecihle Cenab-ı Hakk'ın isimlerine ayine olduğundan bahseder. Bunlar;

1. Acz, fakr ve zafı gibi eksik ve kusurlu özellikleriyle, Cenab-ı Hakk'ın kudret, zenginlik ve mükemmelliğine aynadarlık eder.

2. İnsanda tecelli eden isimleri, verilen cihazlar ve özellikler vasıtasıyla okumaktır.

3. Ene dediğimiz benlik duygusuyla, kendisine verilen cüz'i ilim, irade, kudret v.s isim ve sıfatları ile Cenab-ı Hakk'ın o neviden olan isim ve sıfatlarını tartarak ve kıyaslayarak anlayabilmektir.

İşte 11. Söz'de, Cenab-ı Hakk'ın isim ve sıfatlarını anlayabilme ciheti işlenmiştir.

"Ey gafil nefsim! ... Senin hayatının gayelerinin icmâli dokuz emirdir...

İkincisi: Senin fıtratında vaz edilen cihazatın anahtarlarıyla esmâ-i kudsiye-i İlâhiyenin gizli definelerini açmaktır, Zât-ı Akdesi o esmâ ile tanımaktır." (Sözler, On Birinci Söz)

Mesela, göz bir cihaz ve anahtar olup görsel anlamda ilahi isimlerin tecellilerini okuyor ve İlahi isimlerin idrak edilmesine ve anlaşılmasına vesile oluyor. Kulak bir cihaz ve anahtar olup işitsel anlamda tecelli eden isimlerin idrak edilmesine ve anlaşılmasına vesile oluyor. Kalpteki muhabbet vasıtasıyla da Vedud gibi isimleri anlayabilme özelliğini kazanıyor vesaire akıl, vicdan ve sair cihazat ile ilahi isimleri okuyabilir.

Bu anlamda insanın fıtratına konulmuş her bir cihaz ve duygu ilahi isimlerin gizli manalarını anlamak ve idrak etmekte bir anahtar görevi görüyor.

Yedincisi: Senin hayatına verilen cüz’î ilim ve kudret ve irade gibi sıfat ve hallerinden küçük nümunelerini vahid-i kıyasî ittihaz ile Hâlık-ı Zülcelâlin sıfât-ı mutlakasını ve şuûn-u mukaddesesini o ölçülerle bilmektir. Mesela, sen cüz’î iktidarın ve cüz’î ilmin ve cüz’î iradenle bu haneyi muntazam yaptığından, şu kasr-ı âlemin senin hanenden büyüklüğü derecesinde şu âlemin ustasını o nisbette Kadîr, Alîm, Hakîm, Müdebbir bilmek lazımdır. (bk. age.a.y)

Burada ise insana verilen cüzi sıfatlar ve hâller ile ilahi isimlere bir kıyas bir mukayese yapılıyor. Mesela, insan sahip olduğu cüzi ilmini, Allah'ın külli ilmini anlama da bir mukayese aracı olarak kullanıyor. Cüzi kudreti ile de sonsuz kudreti mukayese ediyor vesaire.

Burada cihazdan ziyade sahip olduğu sıfatlar öne çıkıyor. Göz maddi bir cihazdır, ama "Ben bu yerleri gördüğüm gibi, Allah da her şeyi görüyor." demek, farklı bir şeydir. Buradaki sahiplik duygusu izafi ve kıyasidir; maddi bir cihaz ve duygu gibi değildir. Kulak bir cihazdır, "Ben işittiğim gibi, Allah da her varlığın sesini işitir." diye işitmeye sahip çıkmak ise, izafi ve kıyasidir.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Ene" ile "Enaniyet" ne demektir, izah eder misiniz?

- ENE, ENANİYET, BENLİK

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

SORULARLARİSALE 2024 ANKETİ
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...