"Nihayette Cenâb-ı Hakka verilecek olan cüz-ü ihtiyari" ne demektir? Cüz'i ihtiyariyi, mesuliyetten muaf olmamak için kullara vermiyor muyduk?

Değerli Kardeşimiz;

"O vakit, nihayette Cenâb-ı Hakka verilecek olan cüz-ü ihtiyari ve en nihayette medar-ı nazar olacak olan kader bahsi manasızdır. Yalnız, bütün bütün onların hikmetine zıt ve mesuliyetten kurtulmak için bir desise-i nefsiyedir..." (Sözler, Yirmi Altıncı Söz, Birinci Mebhas)

Kulluk bilincine tam ulaşmış, manen terakki etmiş salih insanlar; cüzi iradesi ile yaptığı hayırlı amellerdeki cüzi hissesini de Allah’a verirler ve ene ve benlik açısından kendilerini sıfırlarlar.

Şöyle düşünelim; kılınan iki rekât namazın yüz işleminden doksan dokuzu zaten Allah’a ait (fiillerin yaratıcısı Allah olduğu için); geriye kalan bir işlem ise cüzi iradeye aittir. Yani bu hayırlı iş olan namaz kılmada insana ait olan oran ancak yüzde birdir. O da yaratmadan uzak olup, sadece isteme ve talep etme işleminde bir aracı hükmündedir.

En nihayetinde cüzi iradeyi de Allah verdiğine göre; şuurlu bir mümin kılınan iki rekât namazda kendine bir pay çıkararak "Ben kıldım." demeye utanır. Üstadımızın “nihayette Cenâb-ı Hakka verilecek olan cüz-ü ihtiyari” ifadesi bu inceliğe işaret ediyor. Yoksa teknik anlamda insan iradesi hiçe sayılıp inkâr ediliyor değildir.

Aklı başında, iman şuuru yerinde olan mütekamil kullar, belli bir şuur ve tekâmüle geldiklerinde; hayırlı işlerde iradeden, paydan, hisseden söz etmezler. Bu vadide her şeylerini sıfırlayıp tam bir teslimiyet ve tevekkül içine girerek cüzi iradelerini sıfırlarlar. Tabi bu sıfırlama hayır hasenat işinde geçerlidir, kusur ve günahlarda değil; kusurda durum bilakistir. Zira insan şer ve günahlar itibariyle bütün sorumluluğu taşımak mecburiyetibdedir. Çünkü şerri Allah yaratsa da isteyen insandır.

Evet, insan iyiliği Allah’tan kötülüğü ise nefsinden bilmelidir, tersini yaparsa firavunlaşır.

Daha geniş bilgi için aşağıdaki videoyu seyredebilirsiniz:

- Kader Hakkında Herkes Konuşab,lir mi? [Sözler, Yirmi Altıncı Söz, Birinci Mebhası (6)]

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü