Kur'ân'ın "Ulûhiyetin azamet-i haşmeti haysiyetiyle, başlarında bazan şifre bulunan bir muhabere mecmuası" olmasını izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Hem uluhiyetin azamet-i haşmeti haysiyetiyle, başlarında bazen şifre bulunan bir muhabere mecmuasıdır." (İşârâtü’l-İ’caz)
Evvelâ; “ulûhiyet” mefhumu üzerine kısa bir tahlil yapalım: Ulûhiyet kelimesi أَلَهَ fiilinin mastarıdır. أَلَهَ fiili “ibadet etmek, kulluk etmek, tapmak, tapınmak, hayret etmek” manalarına gelir. أَلَهَ fiili ismi mef'ul olarak alındığında “kendisine ibadet edilen, kendisine tapınılan, mabud” manalarında kullanılır.
Cenab-ı Hakk’ın ulûhiyeti dendiğinde, bütün bu manalar ile “Allah’ın ilah oluşu”, “her şeyin Allah’a ibadet ettiği” ve “Allah’ın her şeyin mabudu olduğu” manası anlaşılır.
Allahu Teâlâ şu kâinatı ulûhiyetinin haşmetine delalet eden eserlerle donatmıştır. Dağlar, denizler, sayısız yıldızlar, gezegenler, galaksiler hep bu ulûhiyetin azamet-i haşmetini gösteren eserlerdir.
Allahu Teâlâ nasıl ki kudretinin eserleriyle ulûhiyetinin azamet-i haşmetini gösteriyor; aynen bunun gibi, kelamıyla da bu haşmeti bazı surelerin başlarında bulunan şifrelerle ihsas ediyor.
Bu şifreler bazı surelerin başlarında bulunan “huruf-u mukattaa”dır. Bu huruf-u mukattaa 29 surenin başında yer alır. الم ، الر ، طس ، يس ، حم gibi dizilişlerle gelir. Bunlar bir harften beş harfe kadar değişmektedir. Mesela, “Nun”, “Ha-Mim”, “Elif-Lam-Mim”, “Elif-Lam-Mim-Ra” ve “Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd.”
İşte Kur’an başlarında bazen şifre bulunan bir muhabere mecmuasıdır. Bu şifreler de ulûhiyetin azamet-i haşmetini ihsas eder.
Nasıl ki Allah’ın eserleri ulûhiyetinin haşmetini gösteriyor ve her bir eşya bu haşmete layık bir şekilde icad ediliyor; aynen bunun gibi, kelamı dahi bu ulûhiyetin haşmetini -bazı surelerin başındaki şifrelerle- gösteriyor. Yani ulûhiyetin azamet-i haşmeti Kur’an’ın böyle nazil olmasını iktiza ediyor. Ulûhiyetin azamet-i haşmeti haysiyetiyle bazı surelerin başlarına şifreler geliyor; bu şifrelerle de Kur’an, başlarında bazen şifre bulunan bir muhabere mecmuası oluyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü