"Şer, ademî olduğu için, abd ona fail oldu, Cenâb-ı Hak da halk etti. Elbette o hadsiz cinayetin mesuliyetini, nihayetsiz bir azapla çekmeye müstehak olur..." İzah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

Bir binanın yüz usta tarafından yüz günde yapılması hayrı temsil ederken aynı binanın bir dinamitin fitili ateşlemek gibi basit bir fiil ile harap edilip yıkılması da şerri temsil eder. Hayır bir binayı yapmak gibidir, şer ise bir binayı yıkmak gibidir. İnsan binayı yapmak için diğer doksan dokuz ustanın yardımına muhtaçtır, ama binayı yıkmak için kendi tek başına yeterlidir.

Mesela, namaz kılmakta secde, rüku, kıraat, kıyam, teşehhüd vesaire gibi yüz eylem ve yüz iş bulunuyor ve bütün bunları yapmak için de güç, kudret ve takat gerekiyor. İnsanın elinde ise yaratmaktan aciz sadece cüzi bir irade bulunuyor. Yani insanın kendi kuvvet ve kudreti ile namazı bütün eylemleri ile kılması ve eda etmesi mümkün değil.

İnsan namaz konusunda sadece cüzi iradesini kılmaktan yana kullanır geri kalan ve güç gerektiren bütün eylem ve işleri ilahi kudret yaratır. Bu durumda insan "Namazı ben kendi kuvvet ve kudretim ile kıldım, namaz içindeki bütün eylemleri ben yarattım." demesi şirk olur. Namaz burada bir binanın yapılması gibidir.

Ama insan namaz kılmama konusunda fail olabilir, çünkü namaz kılmamak bir eylem, bir iş ve bir yaratma gerektirmiyor. Akşam vaktinde oturup yatmak, uyumak ve kalkmamak namaz kılmamak için yeterlidir. Namaz kılmak bir eylemdir ve bir amel olduğundan güç ve takat gerektirir. Ama kılmamak için ayrıca bir çaba ve eylem sarf etmeniz gerektirmediğinden, oturduğunuz yerde kalmanız yeterli oluyor.

Bu sebeple insan hayır ve hasenatta kibre kapılıp bunu ben yaptım ben ettim dememelidir. Hayrın yüz cüzünden doksan dokuzunu yaratanın Allah olduğunu düşünmeli ve hayırda fail olmadığının idrak ve şuurunda olmalıdır. Ama şer ve kötülükler konusunda fail olduğunu bilip tövbe ve istiğfar ile korunmaya çalışmalıdır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Kesb-i şer, şerdir; halk-ı şer, şer değildir." cümlesini izah eder misiniz?

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü