"Şuâât-ı Ayniye" ne demektir?

Değerli Kardeşimiz;

Şuâât-ı Ayniye; gözün eşyayı görmesi, görüntüyü akla nakletmesi, aklın da bu görüntüyü tefekküre çevirmesinin ilk merhalesidir.

“Öyle de gözlere kâinat bostanındaki mânevî çiçekleri toplayan şuâât-ı ayniye gibi zahirî ve bâtınî bütün duyguların ayrı ayrı âlemlere her biri birer anahtar olmaları, yine o Sâni-i Hakîm, o Fâtır-ı Alîm, o Hâlık-ı Rahîm, o Rezzâk-ı Kerîm'in vücub-u vücudunu ve vahdet ve ehadiyetini ve kemâl-i rububiyetini Güneş gibi gösterir.” (Sözler, 33. Söz, Altıncı Pencere)

Arapça "عين" (ayn) kelimesi hem göz hem kaynak hem de öz gibi birçok anlama gelir. "Ayniye", sıfat olarak “göze ait” veya “gözden gelen” manasına gelir. “Şuâât-ı ayniye” tabiri, burada: “Göze ait ışınlar” veya “göz vasıtasıyla toplanan ışıklı yansımalar” demektir.

Göz, kâinatı görsel anlamda mütalaa eden yüksek bir müfettiş, yüce bir nazır ve seyircidir. Allah’ın sanatlarını inceleyen, gören ve kalbe veri aktaran önemli bir bilgi aracıdır. Üstad'ımız bu inceliği “gözlere kâinat bostanındaki manevi çiçekleri toplayan” ifadesi ile özetlemiştir.

Yani gözün ışığı Allah’ın kâinat bahçesinde sergilediği sanat çiçeklerini toplayan bir kuvvet ve ışık oluyor. Bu ışık ve şua olmasa insanın önemli bir bilgi kanalı ve kaynağı kapalı kalmış olur.

Ayrıca göz, ışığı alıyor; o ışıkla manevi güzellikleri görüyor, topluyor, algılıyor. Gözün ışığı toplaması, onun manevi yönünü anlatmak içindir. Çünkü göz sadece ışığı değil, aynı zamanda tefekkürü, ibreti ve marifeti de toplar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü