"Takdimiyle hasrı ifade eden بِاْلاٰخِرَةِ kelimesi, bazı Ehl-i kitabın iman ettikleri âhiret, hakikî bir âhiret olmadığına târizdir." İzah eder misiniz? Kur'an-ı Kerim'de iğneleme (tariz) var mı?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Onlar ahirete kesin olarak inanırlar." ayetinde ahiret kelimesi başa alınmıştır. Aslında şöyle de olabilirdi: "Onlar inanıyorlar ahirete." Ancak birinci cümle ayet olmuştur, bundan maksat, kesinlik ifade etmesidir. Yani: "Onlar (müminler) kesin olarak, yalnız ve yalnız Kur'an'ın bahsettiği ahirete inanıyorlar." demektir.

Fakat bazı Ehl-i kitabın, "Cehennem bizi birkaç gün yakacaktır." şeklindeki ifadeleri gösteriyor ki, onlar Kur'an'ın bahsettiği gerçek ahirete değil, kendi kafalarında hayal ettikleri mecazi bir ahirete inanıyorlar.

Ayrıca lezaizi cismaniyeye de inanmıyorlar. Burada, onların lezaizi cismaniyeye inanmadıklarını iki şekilde anlıyoruz:

Birincisi: Madem cehennem cesetlerine muvakkat dokunacaktır; öyle ise cennet için de aynı şeyi düşünüyorlardır.

İkincisi ise: Zaten Ehl-i kitap, ahiretin cismani olduğunu kabul etmiyorlar. Yalnız ruhani olduklarını kabul ediyorlar. İşte bu bilinen gerçek, burada hatırlatılmıştır.

"2. Takdimiyle hasrı ifade eden بِاْلاٰخِرَةِ kelimesi, bazı ehl-i kitabın iman ettikleri âhiret, hakikî bir âhiret olmadığına târizdir."

"Çünkü, onların لَنْ تَمَسَّنَا النًّارُ اِلاَّۤ اَيَّامًا مَعْدُودَةً âyet-i kerimesinin hikâye ettiği gibi, 'Cehennem ateşi, bizi daima yakacak değil ya! Ancak birkaç gün yakacaktır.' gibi sözleriyle ve bir cihette lezaiz-i cismaniyeyi nefiy ve inkâr ettiklerinden anlaşıldığına göre, bildikleri âhiret, mecazî bir âhiret imiş."(1)

Bu cümlede Ehl-i kitabın ahiret inancının ne kadar esasız ve çürük olduğu ifade ediliyor.

Yani Ehl-i kitabın, "Cehennem bizi birkaç gün yakacaktır." şeklindeki ifadeleri gösteriyor ki, onlar Kur'an'ın bahsettiği gerçek ahirete değil, kendi kafalarında hayal ettikleri mecazi bir ahirete inanıyorlar. Ayrıca lezaizi cismaniyeye de inanmıyorlar.

Kur’an'da iğneleme, azarlama, istihza ve tariz gibi edebi sanatlar kullanılmıştır.

"Edebiyatta 'ta'riz' 'kapalıca itiraz etmek' demektir. Bunu 'bir tarafı gösterip diğer tarafı kastetmek' diye tarif ederler."

"'Kitabınızı o kadar muhafazaya çalışıyorsunuz ki sahifeleri dağılmasın diye kenarlarını kesmiyorsunuz.' ibaresi bir tariz­dir. Bundan maksûd olan 'Ders çalışmadığınız kitaplarınızın kenarlarını kesmeyişinizden belli.' ifadesidir. O ise bir itirazdır. Birinci fıkrada bir, taraf yani 'kitapların kesilmediği' gösterilmiş, fakat onunla diğer taraf yani 'çalışmamak' anlatılmak istenmiştir."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Bakara Sûresi, 4. Âyet Tefsiri.
(2) bk. Tahirü'l-Mevlevî, Edebiyat Lügati, s. 161.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...