"Telefon, telgraf silsilelerinin merkezi ve santral direği hükmünde olan sırr-ı kayyumiyette..." Temsili izah eder misiniz?

Değerli Kardeşimiz;

"Mevcudatın keyfiyat ve ahvâlinde binler silsilelerin -temsilde hata olmasın- telefon, telgraf silsilelerinin merkezi ve santral direği hükmünde olan sırr-ı kayyûmiyette وَاِلَيْهِ يُرْجَعُ اْلاَمْرُ كُلُّهُ ["Bütün işler ona döndürülür." (Hûd, 11:123).] sırrıyla uçları bağlıdır." (Lem'alar, 30. Lem'a, Altıncı Nükte)

Kayyum ismi, Allah’ın her şeyi bizzat ayakta tutması, varlığını devam ettirmesi ve her şeyin ona dayanması demektir. Kâinattaki her zerre, her hücre ve her yıldız, varlık sahasında kalabilmek için her an bu ismin tecellisine muhtaçtır.

Üstad Bediüzzaman Hazretleri, bu zor anlaşılan hakikati zihnimize yaklaştırmak için bir haberleşme ağı benzetmesi yapar:

Silsileler; kâinattaki her bir varlık türü, sanki merkezden dağılan binlerce telefon veya telgraf teli gibidir. Her bir hat, kendine has bir ahval ve keyfiyat yani özel durumlar ve özellikler taşır.

Merkez ve Santral Direği; bir şehirdeki bütün telefon hatları nasıl ki bir merkez santrale bağlanır ve o santraldeki enerji kesildiğinde bütün iletişim duruyorsa; kâinattaki tüm varlık silsileleri de sırr-ı kayyumiyet denilen o ilahi merkeze bağlıdır.

"Bütün işler ona döndürülür." ayeti, temsildeki santral merkezini tasdik eder. Yani bir çiçek açtığında, bu iş sadece toprak ve Güneş ile sınırlı değildir. Bu fiilin ucu, o çiçeği ayakta tutan ve ona hayat veren Kayyum olan Allah'a çıkar. Eğer kayyumiyet cilvesi bir an geri çekilse, o hatlar kopar ve kâinat bir anda yokluğa yuvarlanır.

Temsilin Özeti; Kâinat karmaşık, çok dilli ve devasa bir ağ gibidir. Ancak bu ağın ne kadar karmaşık olduğu önemli değildir; çünkü her bir tel, doğrudan tek bir merkeze; Allah'ın Kayyum ismine bağlıdır. Her şey onunla ayakta durur, onunla idare edilir ve neticede her iş ona (c.c) döner.

Üstad'ın "temsilde hata olmasın" demesinin sebebi, Allah'ın kudretinin bir santral memuru gibi kısıtlı veya yorulan bir yapıda olmadığını, bu benzetmenin sadece konuyu fehme yaklaştırmak için yapıldığını hatırlatmaktır...

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü