"Tenvir için bir darb-ı mesel: Kürdlerin emsal-i edebiyesindendir: Bir adamın ismi Alo imiş. Bal hırsızlıyordu..." Burada ne anlatılmak isteniyor?

Değerli Kardeşimiz;

"Tenvir için bir darb-ı mesel: Kürdlerin emsal-i edebiyesindendir: Bir adamın ismi Alo imiş. Bal hırsızlıyordu. Ona denildi; 'Hırsızlığın tebeyyün edecektir.' O da aldatmak için bir boş petekte yabancı arıları doldurup balı başka yerden hırsızlar, küvarda saklıyor idi."

"Biri sual etse idi, derdi: 'Bu, bal mühendisi olan arılarımın san'atıdır.' Sonra da arıları ile konuştuğu vakit müşterek bir lisan ile فِظْ فِظْ ژِوَه هِنْگِڤِينْ ژِمِنْ derdi. Yani: 'Tanin sizden, bal benden...'"

"Ey teşehhî ve hevesle tevil edici efendi! Bu teşbihle tesellî etme. Zira bu teşbih, temsildir. Senin mânân bal değil, zehirdir. O elfaz arılar değil, belki kalb ve vicdana ervah-ı hakaiki vahyeden o kitab-ı kâmilin kelimatı, melâike gibidirler."(1)

Bu metnin ana konusunu şu şekilde özetleyebiliriz:

Kur’an’ı yine Kur’an ve hadis ile anlamak gerekir, Kur’an’ı harici manalar ile anlamaya çalışmak doğru değildir. Mesela, Tevrat ve İncil gibi bozulmuş metinler ile Kur’an’ı izah etmeye çalışmak, Kur’an üzerinden o boş ve bozulmuş sözleri satmaya çalışmak demektir. Çünkü Kur’an’ın kendi manası başka şeylerin yardımına ve manasına muhtaç değildir.

Bir müfessir hariçten öğrendiği bilgi ve yorumlar ile ayeti izah ediyorsa, bu izah temsildeki arıların durumu gibidir. Yani ayetleri harici bilgilerini satmakta bir kovan ve arı olarak kullanıyor. Oysa ayetler harici malumatlardan münezzeh ve mukaddestir.

Eski zamanda birçok müfessir hiçbir değeri olmayan İsrailiyat ve felsefi bilgileri Kur’an ambalajı ile satmaya çalışmışlar. Yani bal (zehir) Tevrat, İncil ve felsefeden, kovan ise Kur’an'dan. İslam’a giren birçok hurafe ve silik sözler bu vasıta ile girmişler.

Bu bozuk bilgiler zamanla Kur’an’dan zannedilip birçok ehli tahkiki itiraza ve ürkmeye sevk etmiştir. Oysa Kur’an’ın kendi öz manası eşsiz bir elmas niteliğindedir ve her akıl sahibini kendine meftun eder. Öyle ise müfessirler, Kur’an’ı harici şeyler ile değil kendi öz manaları ile izah etmelidirler.

(1) bk. Muhakemat, Birinci Makale (Unsur'u-Hakikat), Üçüncü Mukaddime.

İlgili ders videosu için tıklayınız:
Prof. Dr. Şadi Eren, Muhakemat Dersleri (4.Bölüm)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü