"وَالْبَاطِنُ ismine âyine olan o ağacın içindeki makinesi ise, öyle muntazam ve mükemmel ve mu’cizatlı bir fabrika, bir destgâh,.." Bâtın ismi ile ahiretin ne gibi bir münasebeti vardır?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

" وَالْبَاطِنُ ismine ayna olan o ağacın içindeki makinesi ise, öyle muntazam ve mükemmel ve mucizatlı bir fabrika, bir tezgâh, bir kimyahâne ve hiçbir dalı ve meyveyi ve yaprağı gıdasız bırakmayan mizanlı bir kazan-ı erzaktır ki, hafîziyet içinde kemâl-i kudret ve adalet ve cemâl-i rahmet ve hikmeti güneş gibi ispat eder."

"Bu haşmetli ağacın bâtını ise, hadsiz ve hesaba gelmez muntazam makineleri ve mizanlı fabrikaları kemâl-i dikkat ve intizamla işlettiren öyle bir kazan ve tezgâhtır ki, bir dirhemden bin batman taamları pişirir, açlara yetiştirir. Ve öyle bir mizan ve dikkatle işler ki, zerre kadar tesadüfün karışmasına bir yer bırakmıyor. Hüve'l-Bâtın ismini zeminin içyüzüyle, yüz bin dille tesbih eden bazı melâike gibi, yüz bin tarzlarda ilân edip ispat eder."

"Hem arz, senevî hayatı haysiyetiyle bir ağaç olduğu ve o dört isim içinde hafîziyeti ve onunla haşir kapısına bir anahtar yaptığı gibi; aynen öyle de dehrî ve dünya hayatı cihetiyle yine meyveleri âhiret pazarına gönderilen bir muntazam ağaçtır. Ve o dört isme öyle bir mazhar, bir ayna ve âhirete giden bir yol açar ki, genişliğini ihataya ve tabire aklımız kâfi gelmiyor."(1)

Bazı isimlerin ahireti iktiza etmesi dolaylı ve işarî olduğu için, kuvvetli bir tefekkür ve dikkatli bir nazarla bakmak gerekiyor. Mânalar bir silsile gibi zincirleme gittiği için, onu takip etmekle neticeye varılır.

Mesela, bir ağacın âzalarının beslenmesi ve terbiye edilmesi, ağacın içindeki mükemmel nizam ile mümkündür. Damarların ve liflerin tanzim edilişinden tut, topraktan gelen gıdaların meyvelere ulaştırılmasına kadar, birçok fiiller ağacın içindeki sistem ile temin ediliyor.

Ağaçta tecelli eden birçok mâna ve hikmet, Allah’ın Adl, Rahim ve Hakîm isimlerine işaret edip ilan ediyor. Yani ağaç ve sair mahlûkatın iç kısmında tesis edilmiş olan bütün sistemleri nazara aldığımız zaman, Bâtın isminin bir cihetle bütün kâinatın temeli ve esası olduğu anlaşılır. Kâinattan murad edilen bütün maksadlar, Bâtın ismine netice itibariyle dayanıyor.

Kâinat bir ağaç, mahsulatı ise ahirete bakıyor ve oraya akıyor; Bâtın ismi ise kâinat ağacının iç kısmını tanzim ettiği için, bir cihetle ahirete bakıyor. Mâna biraz ince ve latif ama dikkat ile bakıldığında ahiret ile çok münasebeti var.

Her şeyin iç yüzü zâhirinden yani dışından daha lâtif ve daha şeffaftır. İnsanın zâhiri bedeni, bâtını ise ruhudur. Ruh bedenden daha lâtiftir. Yer küremizin zâhiri toprak tabakası, bâtını yer çekimi kanunudur. Bu kanun topraktan daha lâtiftir.

Üstad Hazretleri, Allah’ın Evvel, Âhir, Zâhir, Bâtın isimlerinden bahsederken bir ağacın içinde işleyen tezgâhın Bâtın isminden haber verdiğini kaydeder. Ağacın gördüğümüz kısmına göre bu manevî tezgâh daha lâtif ve daha şeffaftır. Devamında, çekirdeğin Evvel isminden, meyvenin ise Âhir isminden haber verdiği ifade edilmektedir.

Bilindiği gibi Evvel ismi Allah’ın Kadîm ve ezelî olduğunu, Âhir ismi ise Bakî ve ebedî olduğunu ifade ederler. Zâhir ismi Allah’ın varlığının eşyanın varlığından daha aşikâr olduğunu, Bâtın ismi ise O’nun kudsî mahiyetinin idrak edilemeyeceğini ders verirler.

Cenâb-ı Hak, ilmiyle eşyanın içlerini de bildiğine ve kudretiyle o iç yüzlerde tasarruf ettiğine göre, eşyaya onların kendilerinden daha yakın demektir. Bir varlıkta iş görmesinin başka icraatlarını engellemediği dikkate alındığında ise Sani’in o varlıkta dâhil olmadığı anlaşılır. Yani, bir şeyin zatına bakıldığında onun bütün ihtiyaçlarının İlâhî ilim ve hikmetle görüldüğü bilinir, bu ise Allah’ın o şeye yakınlığını ifade eder.

(1) bk. Şualar, On Birinci Şua, Yedinci Mesele.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

Sorumakinası_hs... (doğrulanmadı)

dehri ve dünya hayatı cihetiyle yine meyveleri ahiret pazarına gönderilen bir muntazam ağaçtır ne demek

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)

Dünya hayatı ve zaman burada bir ağaca benzetiliyor bu ağacın meyve ve mahsulü ise ahiret pazarına gönderiliyor. Ahirete pazarına giden mahsul ve meyvelerde insanın imanı, ibadeti ve güzel ahlakıdır.

Mesela beş vakitte kılınan farz namazlar zamanın meyve ve mahsulleri olup ahirette cenneti ve cennet meyvelerini sonuç verecektir.

Yine dünya hayatında kazanılan mal ve paradan zekat ve sadaka vermek ahirette önemli sonuçlar verecek olan ibadetler sınıfındandır. Diğer ibadetleri de bu şekilde kıyas edebiliriz.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...