"Aziz, sıddık kardeşlerim! Her vakit ihtiyat iyidir." ifadesini nasıl anlayabiliriz? İhtiyatın tanımı, tatbiki, ölçüsü nelerdir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Aziz Sıddık Kardeşlerim, her vakit ihtiyat iyidir...”(1)

İhtiyat, herhangi bir konuda, ileriyi ve sonuçlarını düşünerek ölçülü ve dengeli bir şekilde davranma ve sakınma anlamına geliyor. İhtiyat, sadece baskı karşısında tedbirli davranmak anlamına gelmiyor. İhtiyatın çok farklı ve geniş anlamları bulunuyor.

Cürcânî’nin ihtiyatın terim olarak “nefsi günaha düşmekten koruma” anlamında kullanıldığını (et-Taʿrîfât, “el-İḥtiyâṭ” md.), Şîrâzî’nin en ihtiyatlı olanı yapmanın dinî bakımdan daha güvenli olduğunu (el-Lümaʿ, s. 86) belirtmesi, bazı âlimlerin de şeriatın hikmetine ve güzelliklerine yaraşanın ihtiyat olduğunu söylemesi (Cüveynî, II, 1199) ihtiyatın sadece baskılara karşı tedbirli davranmak anlamına gelmediğini gösteriyor.

Demek ihtiyat, yerine ve zamanına göre farklı anlamlar kazanıyor. Yeri geldiğinde baskı ve zulümlere karşı tedbirli olmak, yeri geldiğinde nazik konuları nazik bir üslup ile karşıya aktarmak, yeri geldiğinde yumuşak bir üslup ile muhalif kalplere akmak, yeri geldiğinde nefsi günaha karşı korumak, yeri geldiğinde harama düşmemek için şüpheli şeylerden uzak durma gibi anlamlar kazanıyor.

Mesela, birisi başka biri hakkında menfi şekilde bir fikir ya da bilgi ortaya atar. Nur talebesi bu duruma hemen iştirak etmez, ihtiyat ile yani temkin ile yaklaşır.

Ayrıca dini hizmetlerin karşıya aktarılmasında, dost olsa bile siyasilerin evham damarlarını tahrik etmemek, kıskançların ise o damarlarını kabartmamak "ihtiyat"tır. Üstadımızın tabiriyle kubbeyi habbe olarak göstermektir.

(1) bk. Kastamonu Lahikası, 155. Mektup.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...