Bediüzzaman Hazretleri Kur’an’ın konularındaki camiiyeti anlatırken, dünyayı “mescit, zikirhane, temaşa yeri” olarak tavsif ediyor; bunları nasıl anlayabiliriz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kur'an-ı Kerîm göklerde ve yerde her şeyin Allah'a secde ettiğini bildirir.(1) Bu nokta-i nazardan bakınca, yeryüzü bir mescid olur. Ondaki her bir varlık ise, tam bir itaat ve inkıyadla Allah’a secde eder, emirlerine râm olur.

Her varlık kendine has bir secde halinde olunca, mekânları olan yeryüzünün koca bir mescid olduğu kolayca anlaşılır. Nitekim Hz. Peygamber (asm) de “Yeryüzü bana bir mescid kılındı.” buyurmuştur.(2)

Öte yandan, her bir san’atlı eserin kendi san’atkârını manen tebrik edip alkışlaması misali, ondaki her bir varlık Allah’ı tesbih eder, Ona hamd ü senada bulunur.(3)

Ayrıca yeryüzü en antika ilâhî san’at eserlerinin sergilendiği bir müze gibidir. Mesela bir ressamın yaptığı “gün batımı” manzarasında sabit bir görüntü vardır. Yeryüzü sergisinde ise her an Güneş doğar ve her an batar, hem de milyonlar farklı manzaralarla. Ama bu doğuşların ve batışların hiç biri diğerine benzemez. Çünkü “Tecellide tekrar yoktur.” (4)

“Evet, şu dünyayı antika san’atlarla süslendiren ve lezzetli nimetlerle dolduran ve san’atperverâne ve nimetperverâne, şu derece san’atının acibeleriyle, şu derece kıymettar nimetlerini dünyanın yüzüne serpen, sıravâri tanzim eden ve zeminin yüzünde seren, güzelce dizen bir Sâni, bir Mün’imden başka, şu velvele-i takdir ve istihsanla ve zemzeme-i hamd ve şükranla dünyayı dolduran ve zemini bir zikirhane, bir mescit, bir temâşâgâh-ı san’at-ı İlâhiyeye çeviren Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan kime yakışır ve kimin kelâmı olabilir? Ondan başka kim ona sahip çıkabilir? Ondan başka kimin sözü olabilir? Dünyayı ışıklandıran ziya, güneşten başka hangi şeye yakışır? Tılsım-ı kâinatı keşfedip âlemi ışıklandıran beyan-ı Kur’ân, Şems-i Ezelîden başka kimin nuru olabilir? Kimin haddine düşmüş ki ona nazire getirsin, onun taklidini yapsın?” (25. Söz)

Dipnotlar:

(1) Nahl, 16/49; Ra’d, 13/15; Hacc, 22/18.
(2) Müslim, Mesâcid 3; Buhârî, Salât 56.
(3) Mesela bk. Cum’a, 62/1; Saff, 61/1; En’am, 6/1; Fatır, 35/1.

(4) İbnu Arabî, Füsusu’l- Hikem, 131. Bölüm.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...