"Her yerde bütün maksatları ifade ile beraber, yalnız birisi maksud-u bizzat olur, diğerleri ona tabi kalırlar." Kur'an'da; Musa Aleyhisselamın kıssaları aynı mıdır?
Değerli Kardeşimiz;
"Hem mesela, kasas-ı Kur’âniyeden kıssa-i Mûsâ Aleyhisselâm, adeta Asâ-yı Mûsâ Aleyhisselâm gibi, binler faideleri var. O kıssada, hem Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâmı teskin ve tesellî hem küffarı tehdit hem münafıkları takbih hem Yahudileri tevbih gibi çok makàsıdı, pek çok vücuhu vardır. Onun için sûrelerde tekrar edilmiştir. Her yerde bütün maksatları ifade ile beraber, yalnız birisi maksud-u bizzat olur, diğerleri ona tâbi kalırlar." (Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule, İkinci Şua, Birinci Lem'a)
Kur'an'da Hz. Musa (as) kıssaları, genelde benzer temaları işlese de aynı kıssanın tekrarı değildir. Her bir kıssa, farklı bir amaca hizmet eder ve o surede işlenen ana konuya bağlı olarak özel bir yönü vurgular.
Kimi surelerde Hz. Musa'nın Firavun'la olan mücadelesi ön plana çıkarılırken, kimilerinde İsrailoğulları ile olan ilişkileri, kimilerinde ise Hızır (a.s.) ile yaşadığı olaylar anlatılır.
Kur'an, kıssaları sadece birer olay anlatımı olarak değil, insanlara dersler vermek, hikmetler öğretmek ve tebliğ mesajını pekiştirmek için kullanır. Bu nedenle, her anlatım, o suredeki ana mesajı güçlendirecek şekilde şekillenir.
Her surede farklı bir ana maksat ve tema bulunur. Hz. Musa kıssaları da o surenin maksadına hizmet edecek şekilde sunulur. Bu, tıpkı bir olayın farklı açılardan ele alınması gibi düşünülebilir. Mesela, bir filmde aynı karakterin geçmişi, şimdiki zamanı ve geleceği ayrı ayrı sahnelerde işlenerek, karakterin bütünlüğü sağlanır.
Dolayısıyla, Kur'an'daki Hz. Musa kıssaları, aynı kişinin ve aynı olayların farklı zaman ve mekânlardaki değişik yönlerini anlatan, birbirini tamamlayan, ancak her biri kendi içinde özel bir amaç taşıyan farklı anlatımlardır.
Hz. Musa (as)’ın Firavun ile mücadelesi tağuta karşı bir direnişi simgelerken aynı peygamberin kendi kavmine olan yardım ve şefaati kendi kavmi açısından bir kahramanlık hikayesidir. Bununla birlikte, aynı kıssada Hz. Musa'nın Hızır (a.s.) ile olan yolculuğu, peygamber bile olsa ilahi ilim ve gaybi bilgiler hususundaki sınırlılığını, aynı zamanda zahirde kötü görünen bazı olayların arkasındaki hikmetleri anlamayı vurgular. Bu da kıssanın bir başka maksadına işaret eder vesaire...
İlave bilgi için tıklayınız:
- Kur’an-ı Kerim’de kıssa-yı Musa’nın tekrarla anlatılmasının hikmeti nedir?
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü