"Bir çekirdekte koca bir ağacı mânen derc ettiği gibi, bir âlemi bir tek fertte derc edebilir. Bütün âlem, bir tek fert gibi dest-i kudretinde çevrilir." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"... Onun içindir ki bir çekirdekte koca bir ağacı manen dercettiği gibi bir âlemi bir tek fertte dercedebilir. Bütün âlem, bir tek fert gibi dest-i kudretinde çevrilir...”(1)

Koca bir ağacı küçük bir program ve özet şeklinde nasıl küçük bir çekirdeğe yerleştiriyor ise, aynı şekilde koca bir alemi bir tek şahısta cem edip yerleştirebilir.

Bunun en güzel örneği insan ile kainattır. İnsan kainatın küçültülmüş bir özeti bir programı bir prototipidir. Kainatı küçültsen insan, insanı büyültsen kainat olur. Bu da bir alemin bir tek şahısta derç edilmesi anlamına gelir.

İnsanın mahiyetine yerleştirilmiş olan her bir duygu ve cihaz, Allah’ın bir isim ve sıfatına açılan birer pencere olduğu gibi kainattaki alemlerin de küçük bir misali hükmündedir. İnsan bu duygu ve cihazlar penceresi ile o isimleri ve o alemleri seyreder, bilir ve tartar.

Mesela, kainatta her bir şeyin bir şekli bir görüntüsü bir manzarası var. Bu manzara ve görüntüler en güzel insandaki göz ile görülebilirler. İnsandaki göz kainattaki görsel alemin bir anahtarıdır, aynı zamanda küçük bir özeti gibidir.

Ayrıca Allah insanı öyle bir genişlikte ve derinlikte yaratmış ki, insan sanat ve işçilik açısından kainattan geri kalmaz, hatta kainattan daha değerli daha sanatlı bir yapıya sahiptir. Bu açıdan insan kainat kadar değerli bir ferttir.

"Evet, nasıl ki insanın anâsırları kâinatın unsurlarından; ve kemikleri taş ve kayalarından; ve saçları nebat ve eşcârından; ve bedeninde cereyan eden kan ve gözünden, kulağından, burnundan ve ağzından akan ayrı ayrı suları arzın çeşmelerinden ve madenî sularından haber veriyorlar, delâlet edip onlara işaret ediyorlar. Aynen öyle de insanın ruhu âlem-i ervahtan; ve hafızaları Levh-i Mahfuzdan; ve kuvve-i hayaliyeleri âlem-i misalden; ve hâkezâ her bir cihazı bir âlemden haber veriyorlar ve onların vücutlarına kat’î şehadet ederler."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, Yirminci Mektub, İkinci Makam.
(2) bk. Lem'alar, Otuzuncu Lem'a, Altıncı Nükte, Haşiye.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...