Block title
Block content

"Bir sahifede, meselâ insanda şu kitab-ı kâinatın ekser meselelerini yazmak,.." ifadesini açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ın isim ve sıfatlarının, iki tecelli mahalli ve mazharı vardır. Biri: Kainatın umumu üzerinde, büyük ve azametli tecelliyatıdır. Diğeri ise: Kainatın bir cüz’ünde ve cüz’isindeki küçük  tecelliyatıdır.

Kainatın umumunda tecelli eden o isim ve sıfatlar, çok azametli ve kibriyalı olmasından, okunması ve ihata edilmesi herkese müyesser olmuyor. Onun için Allah, o kainatın umumundaki azametli ve kibriyalı olan tecelliyatını, herkesin rahat ve kolaylıkla okuyabileceği boyutlara indiriyor.

İşte, Kainatın umumunda; azamet ve kibriya ile tecelli eden isim ve sıfatlarına vahidiyet denir. Onun küçük bir modeli hükmünde olan cüz’ündeki tecelliyatına da ehadiyet denir.

Vahidiyet; külli tecelliyattır; ehadiyet ise, cüzi tecelliyattır. Buna, şöyle bir temsil ile bakabiliriz:

Mesela; büyük bir denizin üstüne, denizi ihata edecek kadar büyük harflerle kelime-i tevhit yazılsa, bu yazıyı okuyabilmek için, denizi kuşbakışı ihata edecek bir mevkie çıkmak lazımdır. Ama buna herkes tam güç yetiremeyeceği için, o yazıyı yazan zat, aynı manayı ve şekli ifade eden o yazıyı, denizin damlalarına da  yazıyor. Böylece her nazar sahibi, o denizin umumu üstündeki yazıyı damlalar vasıtası ile okuyor. Sonra o denizin üstündeki haşmetli yazıya intikal ediyor. Yoksa, damla olmasa, o yazıyı okuması mümkün değildir.

İşte, deniz kainattır. O yazı ise; Allah’ın isim ve sıfatlarının tecellisidir. Damla ve üstündeki aynı yazı ise, kainatın umumundaki o tecellilerin cüz'ündeki tecellisidir. Deniz, vahidiyeti; damla ise ehadiyeti temsil ediyor. Bütün nebatat veya umum çiçekler, vahidiyeti gösterir. Küçük ve tek bir çiçek ise, ehadiyeti gösterir. Vahidiyet, azamet ve kibriyayı temsil eder; ehadiyet ise, cemal ve şefkati temsil eder.

Buradaki yazı ve meseleler ise; Allah’ın isim ve sıfatlarının manalarıdır. Allah’ın her bir ismine, bir mesele nazarı ile bakabiliriz. İnsan ve kainat, Allah’ın isim ve sıfat meselelerinin, talim ve terbiye edildiği bir mektep, bir fakülte gibidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...